غزل ۳۴۲: حجاب چهرهٔ جان می‌شود غبار تنم

حجاب چهرهٔ جان می‌شود غبار تنم
خوشا دمی که از آن چهره پرده برفکنم

چنین قفس نه سزای چو من خوش‌الحانی‌ست
روم به گلشن رضوان، که مرغ آن چمنم

عیان نشد که چرا آمدم، کجا رفتم
دریغ و درد که غافل ز کار خویشتنم

چگونه طوف کنم در فضای عالم قدس؟
که در سراچهٔ ترکیب، تخته‌‌بند تنم

اگر ز خون دلم بوی شوق می‌آید
عجب مدار که هم‌درد نافهٔ ختنم

طراز پیرهن زرکشم مبین چون شمع
که سوزهاست نهانی درون پیرهنم

بیا و هستی حافظ ز پیش او بردار
که با وجود تو کس نشنود ز من که منم

معنی ابیات

  1. حجاب چهرهٔ جان می‌شود غبار تنم / خوشا دمی که از آن چهره پرده برفکنم

    غبارِ تنم پردهٔ چهرهٔ جان شده است؛ خوشا لحظه‌ای که این پرده را از آن چهره برافکنم.

  2. چنین قفس نه سزای چو من خوش‌الحانی‌ست / روم به گلشن رضوان، که مرغ آن چمنم

    چنین قفسی (تن) سزاوارِ خوش‌آوازی چون من نیست؛ به گلشنِ بهشت می‌روم، که پرندهٔ آن چمنم.

  3. عیان نشد که چرا آمدم، کجا رفتم / دریغ و درد که غافل ز کار خویشتنم

    آشکار نشد که چرا آمدم و به کجا رفتم؛ دریغ و درد که از کارِ خود غافلم.

  4. چگونه طوف کنم در فضای عالم قدس؟ / که در سراچهٔ ترکیب، تخته‌‌بند تنم

    چگونه در فضای عالمِ قدس گردش کنم، وقتی در سرای ترکیب (جهانِ مادی) بستهٔ تنم؟

  5. اگر ز خون دلم بوی شوق می‌آید / عجب مدار که هم‌درد نافهٔ ختنم

    اگر از خونِ دلم بوی شوق می‌آید، شگفت مدان، که همدردِ نافهٔ ختنم (مشک از خونِ نافهٔ آهوست).

  6. طراز پیرهن زرکشم مبین چون شمع / که سوزهاست نهانی درون پیرهنم

    نقش و نگارِ پیراهنِ زرکشم را مانندِ شمع مبین، که در درونِ پیراهنم سوزهای پنهان است.

  7. بیا و هستی حافظ ز پیش او بردار / که با وجود تو کس نشنود ز من که منم

    بیا و هستیِ حافظ را از پیشِ او بردار، که با بودنِ تو، کسی از من نمی‌شنود که «من هستم».

تعبیر فال

احساس می‌کنید در جایگاهی تنگ‌تر از توان و شایستگی خود گرفتارید و دلتان هوای پرواز دارد. این حال را جدی بگیرید و دربارهٔ اینکه برای چه آمده‌اید و به کجا می‌روید بیندیشید. ظاهر آراستهٔ شما از سوز درونتان خبر نمی‌دهد. بزرگ‌ترین مانع، خودِ شماست؛ خودبینی را کنار بگذارید تا راه گشوده شود.

درباره این غزل

از عارفانه‌ترین غزل‌های حافظ، دربارهٔ جانی که در قفسِ تن گرفتار است و هوای بازگشت به اصلِ خود را دارد. بیتِ سوم، «عیان نشد که چرا آمدم کجا رفتم»، پرسشِ همیشگیِ انسان دربارهٔ آغاز و انجام است. بیتِ پنجم به باوری کهن اشاره دارد: مشکِ ختن از خونِ نافهٔ آهو پدید می‌آید.

موضوع‌ها: یک‌رنگی و پرهیز از ریا · دل‌شکستگی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا