غزل ۳۴۱: گر من از سرزنش مدعیان اندیشم
گر من از سرزنش مدعیان اندیشم
شیوهٔ مستی و رندی نرود از پیشم
زهد رندان نوآموخته راهی به دهیست
من که بدنام جهانم چه صلاح اندیشم؟
شاه شوریدهسران خوان، من بیسامان را
زان که در کمخردی از همه عالم بیشم
بر جبین نقش کن از خون دل من خالی
تا بدانند که قربان تو کافرکیشم
اعتقادی بنما و بگذر بهر خدا
تا در این خرقه ندانی که چه نادرویشم
شعر خونبار من ای باد، بدان یار رسان
که ز مژگان سیه، بر رگ جان زد نیشم
من اگر باده خورم ور نه چه کارم با کس؟
حافظ راز خود و عارف وقت خویشم
معنی ابیات
گر من از سرزنش مدعیان اندیشم / شیوهٔ مستی و رندی نرود از پیشم
اگر من از سرزنشِ مدعیان بیندیشم، شیوهٔ مستی و رندی از پیش نمیرود.
زهد رندان نوآموخته راهی به دهیست / من که بدنام جهانم چه صلاح اندیشم؟
زهدِ رندانِ تازهکار به جایی راه میبرد؛ من که بدنامِ جهانم، چه اندیشهٔ نیکنامی کنم؟
شاه شوریدهسران خوان، من بیسامان را / زان که در کمخردی از همه عالم بیشم
من بیسامان را شاهِ شوریدهسران بخوان، چون در کمخردی از همهٔ عالم پیشم.
بر جبین نقش کن از خون دل من خالی / تا بدانند که قربان تو کافرکیشم
از خونِ دلم خالی بر پیشانیام نقش کن، تا بدانند که من کافرکیش قربانیِ توام.
اعتقادی بنما و بگذر بهر خدا / تا در این خرقه ندانی که چه نادرویشم
به خاطرِ خدا اعتقادی نشان بده و بگذر، تا در این خرقه درنیابی که چه ناپارسا هستم.
شعر خونبار من ای باد، بدان یار رسان / که ز مژگان سیه، بر رگ جان زد نیشم
ای باد، شعرِ خونچکانِ مرا به آن یار برسان که با مژگانِ سیاه بر رگِ جانم نیش زد.
من اگر باده خورم ور نه چه کارم با کس؟ / حافظ راز خود و عارف وقت خویشم
من اگر باده بنوشم یا ننوشم، با کسی چه کار دارم؟ نگهبانِ رازِ خود و آگاه از وقتِ خویشم.
تعبیر فال
به سرزنش مدعیان اعتنا نکنید؛ اگر به حرف مردم باشد، هیچ راهی پیش نمیرود. شما راه خود را برگزیدهاید و دیگر در پی نام نیک ظاهری نیستید. با خود صادق باشید و خود را بهتر از آنچه هستید نشان ندهید. کار شما به خودتان مربوط است؛ راز خود را نگه دارید و قدر وقت خویش را بدانید.
- نیت کلی: به سرزنشِ مدعیان اعتنا نکنید؛ اگر به حرفِ مردم باشد، هیچ راهی پیش نمیرود.
- عشق: با خود و با او صادق باشید و خود را بهتر از آنچه هستید نشان ندهید.
- کار: راهِ خود را برگزیدهاید؛ رازتان را نگه دارید و قدرِ وقتِ خویش را بدانید.
- سفر: سفری که برای خودِ شماست، نیازی به توضیح دادن به دیگران ندارد.
درباره این غزل
غزلی در بیاعتنایی به سرزنشِ مدعیان. بیتِ پایانی با نامِ «حافظ» بازی میکند: شاعر «حافظِ رازِ خود» است، یعنی نگهبانِ رازش، و کارش به دیگران مربوط نیست.
موضوعها: شادی و غنیمت دم · یکرنگی و پرهیز از ریا · دلشکستگی · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز