غزل ۴۰۵: به جان پیر خرابات و حق صحبت او
به جان پیر خرابات و حق صحبت او
که نیست در سر من جز هوای خدمت او
بهشت اگر چه نه جای گناهکاران است
بیار باده که مستظهرم به همت او
چراغ صاعقه آن سحاب روشن باد
که زد به خرمن ما آتش محبت او
بر آستانه میخانه گر سری بینی
مزن به پای که معلوم نیست نیت او
بیا که دوش به مستی سروش عالم غیب
نوید داد که عام است فیض رحمت او
مکن به چشم حقارت نگاه در من مست
که نیست معصیت و زهد بی مشیت او
نمیکند دل من میل زهد و توبه ولی
به نام خواجه بکوشیم و فر دولت او
مدام خرقه حافظ به باده در گرو است
مگر ز خاک خرابات بود فطرت او
معنی ابیات
به جان پیر خرابات و حق صحبت او / که نیست در سر من جز هوای خدمت او
به جانِ پیرِ خرابات و حقِ همنشینیِ او سوگند، که در سرِ من جز هوای خدمتِ او نیست.
بهشت اگر چه نه جای گناهکاران است / بیار باده که مستظهرم به همت او
هرچند بهشت جای گناهکاران نیست، باده بیاور، که به همتِ او پشتگرمم.
چراغ صاعقه آن سحاب روشن باد / که زد به خرمن ما آتش محبت او
چراغِ صاعقهٔ آن ابرِ روشن پاینده باد، که آتشِ محبتِ او را به خرمنِ ما زد.
بر آستانه میخانه گر سری بینی / مزن به پای که معلوم نیست نیت او
اگر بر آستانهٔ میخانه سری دیدی، به پا مزن، که نیتِ او معلوم نیست.
بیا که دوش به مستی سروش عالم غیب / نوید داد که عام است فیض رحمت او
بیا، که دیشب در مستی سروشِ جهانِ غیب مژده داد که فیضِ رحمتِ او همگانی است.
مکن به چشم حقارت نگاه در من مست / که نیست معصیت و زهد بی مشیت او
به منِ مست با چشمِ تحقیر نگاه مکن، که گناه و زهد بی خواستِ او نیست.
نمیکند دل من میل زهد و توبه ولی / به نام خواجه بکوشیم و فر دولت او
دلِ من میلِ زهد و توبه نمیکند، اما به نامِ خواجه و فرِّ دولتِ او میکوشیم.
مدام خرقه حافظ به باده در گرو است / مگر ز خاک خرابات بود فطرت او
خرقهٔ حافظ همیشه در گروِ باده است؛ مگر سرشتِ او از خاکِ خرابات بود.
تعبیر فال
به راهنما یا بزرگی دل بستهاید و جز خدمت او آرزویی ندارید؛ این وفاداری پاداش دارد. از لغزشهای خود نومید نباشید، رحمت همه را در بر میگیرد. هیچکس را از روی ظاهر خوار نشمارید، چون نیت دلها پنهان است. آنچه سرشت شماست تغییر نمیکند؛ با آن صادق باشید و به پشتیبانی آن بزرگ تلاش کنید.
- نیت کلی: از لغزشهای خود نومید نباشید؛ «عام است فیضِ رحمتِ او».
- عشق: به کسی دل بستهاید و جز خدمتِ او آرزویی ندارید؛ این وفاداری پاداش دارد.
- کار: هیچ کس را از روی ظاهر خوار نشمارید، چون نیتِ دلها پنهان است؛ به پشتیبانیِ آن بزرگ تلاش کنید.
- سفر: سفری با نیتِ خدمت یا دیدارِ استاد، خجسته است.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ چهارمش پندی ظریف دارد: «بر آستانهٔ میخانه گر سری بینی / مزن به پای که معلوم نیست نیتِ او». بیتِ پنجم از امیدبخشترین مژدههای حافظ است: سروشِ غیب گفت «که عام است فیضِ رحمتِ او».
موضوعها: یکرنگی و پرهیز از ریا · دوستی و وفا · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز