غزل ۴۷: به کوی میکده هر سالکی که ره دانست
به کوی میکده هر سالکی که ره دانست
دری دگر زدن اندیشهٔ تبه دانست
زمانه افسر رندی نداد جز به کسی
که سرفرازی عالم در این کله دانست
بر آستانهٔ میخانه هر که یافت رهی
ز فیض جام می اسرار خانقه دانست
هر آن که راز دو عالم ز خط ساغر خواند
رموز جام جم از نقش خاک ره دانست
ورای طاعت دیوانگان ز ما مطلب
که شیخ مذهب ما عاقلی گنه دانست
دلم ز نرگس ساقی امان نخواست به جان
چرا که شیوهٔ آن ترک دل سیه دانست
ز جور کوکب طالع ،سحرگهان چشمم
چنان گریست که ناهید دید و مه دانست
حدیث حافظ و ساغر که میزند پنهان
چه جای محتسب و شحنه، پادشه دانست
بلندمرتبه شاهی که نه رواق سپهر
نمونهای ز خم طاق بارگه دانست
معنی ابیات
به کوی میکده هر سالکی که ره دانست / دری دگر زدن اندیشهٔ تبه دانست
هر رهروی که راهِ کوی میکده را شناخت، زدنِ درِ دیگر را اندیشهای تباه دانست.
زمانه افسر رندی نداد جز به کسی / که سرفرازی عالم در این کله دانست
روزگار تاجِ رندی را جز به کسی نداد که سربلندیِ جهان را در این کلاه دانست.
بر آستانهٔ میخانه هر که یافت رهی / ز فیض جام می اسرار خانقه دانست
هر کس بر آستانِ میخانه راهی یافت، از فیضِ جامِ باده اسرارِ خانقاه را دانست.
هر آن که راز دو عالم ز خط ساغر خواند / رموز جام جم از نقش خاک ره دانست
هر کس رازِ دو جهان را از خطِ جام خواند، رمزهای جامِ جم را از نقشِ خاکِ راه دانست.
ورای طاعت دیوانگان ز ما مطلب / که شیخ مذهب ما عاقلی گنه دانست
از ما جز طاعتِ دیوانگان مخواه، که شیخِ آیینِ ما عاقلی را گناه دانست.
دلم ز نرگس ساقی امان نخواست به جان / چرا که شیوهٔ آن ترک دل سیه دانست
دلم از چشمِ نرگسِ ساقی به جان امان نخواست، چرا که شیوهٔ آن ترکِ سیاهدل را میدانست.
ز جور کوکب طالع ،سحرگهان چشمم / چنان گریست که ناهید دید و مه دانست
سحرگاهان چشمم از ستمِ ستارهٔ بخت چنان گریست که زهره دید و ماه دانست.
حدیث حافظ و ساغر که میزند پنهان / چه جای محتسب و شحنه، پادشه دانست
حکایتِ حافظ و جامی که پنهانی مینوشد، چه جای محتسب و داروغه؛ پادشاه هم دانست.
بلندمرتبه شاهی که نه رواق سپهر / نمونهای ز خم طاق بارگه دانست
پادشاهی بلندمرتبه که نُه ایوانِ آسمان را نمونهای از خمِ طاقِ بارگاهش دانست.
تعبیر فال
راهی را که یافتهاید رها نکنید و به درهای دیگر نروید؛ گشایش شما در همینجاست. دانایی راستین از فروتنی و صفای دل به دست میآید، نه از حسابگری. اگر بخت تاکنون با شما سر ناسازگاری داشته، بدانید که حال شما از چشم بزرگان پنهان نیست و عنایتی به شما خواهد رسید.
- نیت کلی: راهی را که یافتهاید رها نکنید و به درهای دیگر نروید؛ گشایشِ شما همینجاست.
- عشق: دانشِ راستین از فروتنی و صفای دل به دست میآید، نه از حسابگری.
- کار: اگر بخت تاکنون ناسازگار بوده، بدانید که حالتان از چشمِ بزرگان پنهان نیست و عنایتی میرسد.
- سفر: به جای سفر به درهای تازه، به همان راهِ آزموده بازگردید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «دانست» در ستایشِ راهِ میکده، که هر کس آن را شناخت به درِ دیگری نمیرود. بیتِ پنجم طنزی وارونه دارد: در آیینِ رندان «عاقلی گناه» است. بیتِ هشتم با شوخی میگوید بادهنوشیِ پنهانیِ حافظ را دیگر پادشاه هم میداند.
موضوعها: امید و مژده · یکرنگی و پرهیز از ریا · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز