غزل ۴۸: صوفی از پرتو می راز نهانی دانست

صوفی از پرتو می راز نهانی دانست
گوهر هر کس از این لعل، توانی دانست

قدر مجموعهٔ گل، مرغ سحر داند و بس
که نه هر کو ورقی خواند، معانی دانست

عرضه کردم دو جهان بر دل کارافتاده
به جز از عشق تو باقی همه فانی دانست

آن شد اکنون که ز ابنای عوام اندیشم
محتسب نیز در این عیش نهانی دانست

دل‌بر، آسایش ما مصلحت وقت ندید
ور نه از جانب ما دل‌نگرانی دانست

سنگ و گل را کند از یمن نظر لعل و عقیق
هر که قدر نفس باد یمانی دانست

ای که از دفتر عقل، آیت عشق آموزی
ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست

می بیاور که ننازد به گل باغ جهان
هر که غارت‌گری باد خزانی دانست

حافظ این گوهر منظوم که از طبع انگیخت
ز اثر تربیت آصف ثانی دانست

معنی ابیات

  1. صوفی از پرتو می راز نهانی دانست / گوهر هر کس از این لعل، توانی دانست

    صوفی از پرتوِ باده رازِ پنهان را دانست؛ گوهرِ هر کس را از این لعلِ باده می‌توان شناخت.

  2. قدر مجموعهٔ گل، مرغ سحر داند و بس / که نه هر کو ورقی خواند، معانی دانست

    قدرِ دفترِ گل را تنها مرغِ سحر می‌داند، که نه هر کس ورقی خواند، معناها را دانست.

  3. عرضه کردم دو جهان بر دل کارافتاده / به جز از عشق تو باقی همه فانی دانست

    دو جهان را بر دلِ کاردیده عرضه کردم؛ جز عشقِ تو همه را فانی دانست.

  4. آن شد اکنون که ز ابنای عوام اندیشم / محتسب نیز در این عیش نهانی دانست

    گذشت آن روزگار که از مردمِ عام بیندیشم؛ محتسب هم از این شادیِ پنهان آگاه شد.

  5. دل‌بر، آسایش ما مصلحت وقت ندید / ور نه از جانب ما دل‌نگرانی دانست

    دلبر آسایشِ ما را مصلحتِ وقت ندید، وگرنه نگرانیِ دلِ ما را می‌دانست.

  6. سنگ و گل را کند از یمن نظر لعل و عقیق / هر که قدر نفس باد یمانی دانست

    هر کس قدرِ نفسِ بادِ یمنی را دانست، با برکتِ نگاه سنگ و گل را لعل و عقیق می‌کند.

  7. ای که از دفتر عقل، آیت عشق آموزی / ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست

    ای که آیهٔ عشق را از دفترِ عقل می‌آموزی، می‌ترسم این نکته را به‌درستی درنیابی.

  8. می بیاور که ننازد به گل باغ جهان / هر که غارت‌گری باد خزانی دانست

    باده بیاور، که هر کس غارتگریِ بادِ خزان را دانست، به گلِ باغِ جهان نمی‌نازد.

  9. حافظ این گوهر منظوم که از طبع انگیخت / ز اثر تربیت آصف ثانی دانست

    حافظ این گوهرِ به نظم‌کشیده را که از طبعش برانگیخت، از اثرِ پرورشِ آصفِ ثانی دانست.

تعبیر فال

حقیقت کار و ذات آدم‌ها به‌زودی بر شما آشکار می‌شود. به ظاهر و دانسته‌های سطحی بسنده نکنید؛ این راه با دل پیموده می‌شود نه تنها با حساب و منطق. از حرف مردم نهراسید. خوشی‌های دنیا گذراست، پس به آنها ننازید. با توجه و حمایت بزرگی، کار شما ارزش می‌یابد.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «دانست». مصراعِ «که نه هر کو ورقی خواند معانی دانست» و بیتِ هفتم، که عشق را از دفترِ عقل نمی‌توان آموخت، دو پندِ ماندگارِ آن‌اند. بیتِ ششم به «نفسِ یمانی» اشاره دارد، کنایه‌ای که در ادبِ عرفانی به اویس قرنی بازمی‌گردد.

موضوع‌ها: یک‌رنگی و پرهیز از ریا · معنویت و عرفان

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا