غزل ۱۱۸: آن کس که به دست جام دارد
آن کس که به دست جام دارد
سلطانی جم مدام دارد
آبی که خضر حیات از او یافت
در میکده جو که جام دارد
سررشتهٔ جان به جام بگذار
کاین رشته از او نظام دارد
ما و می و زاهدان و تقوا
تا یار، سر کدام دارد
بیرون ز لب تو ساقیا نیست
در دور، کسی که کام دارد
نرگس، همه شیوههای مستی
از چشم خوشت به وام دارد
ذکر رخ و زلف تو دلم را
وردیست که صبح و شام دارد
بر سینهٔ ریش دردمندان
لعلت نمکی تمام دارد
در چاه ذقن چو حافظ ای جان
حسن تو دو صد غلام دارد
معنی ابیات
آن کس که به دست جام دارد / سلطانی جم مدام دارد
آن کس که جام به دست دارد، همیشه پادشاهیِ جمشید را دارد.
آبی که خضر حیات از او یافت / در میکده جو که جام دارد
آبی را که خضر از آن زندگی یافت، در میکده بجوی، که جام آن را دارد.
سررشتهٔ جان به جام بگذار / کاین رشته از او نظام دارد
سررشتهٔ جان را به جام بسپار، که این رشته از آن سامان میگیرد.
ما و می و زاهدان و تقوا / تا یار، سر کدام دارد
ما و باده، و زاهدان و تقوا؛ تا یار به کدام سر دارد.
بیرون ز لب تو ساقیا نیست / در دور، کسی که کام دارد
ای ساقی، در روزگار کسی نیست که جز از لبِ تو کام بگیرد.
نرگس، همه شیوههای مستی / از چشم خوشت به وام دارد
نرگس همهٔ شیوههای مستی را از چشمِ خوشِ تو وام گرفته است.
ذکر رخ و زلف تو دلم را / وردیست که صبح و شام دارد
یادِ رخ و زلفِ تو وردی است که دلم صبح و شام دارد.
بر سینهٔ ریش دردمندان / لعلت نمکی تمام دارد
لبِ لعلت بر سینهٔ زخمیِ دردمندان نمکی تمام دارد.
در چاه ذقن چو حافظ ای جان / حسن تو دو صد غلام دارد
ای جان، زیباییات در چاهِ زنخدان، دویست غلام مانندِ حافظ دارد.
تعبیر فال
آن که دل خوش و روشن دارد، پادشاه روزگار خویش است. خوشبختی را در همین لحظه و در دل شاد بجویید، نه در جاهای دور. شما راه دل را برگزیدهاید و دیگران راه خود را؛ ببینید دوست کدام را میپسندد. یاد او ورد شب و روز شماست و همین شما را زنده نگه میدارد.
- نیت کلی: آن که دلِ خوش و روشن دارد، پادشاهِ روزگارِ خویش است؛ خوشبختی را در همین لحظه بجویید.
- عشق: یادِ او وردِ شب و روزِ شماست و همین زندهتان نگه میدارد.
- کار: شما راهِ دل را برگزیدهاید و دیگران راهِ خود را؛ ببینید دوست کدام را میپسندد، و داوری را به او بسپارید.
- سفر: خوشبختی را در جاهای دور نجویید؛ همین نزدیکی است.
درباره این غزل
غزلی کوتاهوزن با ردیفِ «دارد» که جام را با جامِ جمشید و آبِ حیاتِ خضر یکی میداند. بیتِ چهارم داوریِ میانِ رند و زاهد را به یار وامیگذارد: «ما و می و زاهدان و تقوا / تا یار سرِ کدام دارد».
موضوعها: شادی و غنیمت دم · دلشکستگی · معنویت و عرفان · زیبایی · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز