غزل ۴۱: اگر چه باده فرح بخش و باد گل‌بیز است

اگر چه باده فرح بخش و باد گل‌بیز است
به بانگ چنگ مخور می که محتسب تیز است

صراحی‌ای و حریفی گرت به چنگ افتد
به عقل نوش که ایام فتنه‌ انگیز است

در آستین مرقع پیاله پنهان کن
که همچو چشم صراحی، زمانه خونریز است

به آب دیده بشوییم خرقه‌ها از می
که موسم ورع و روزگار پرهیز است

مجوی عیش خوش از دور باژگون سپهر
که صاف این سر خم جمله دردی آمیز است

سپهر بر شده پرویزنی‌ست خون افشان
که ریزه‌اش سر کسری و تاج پرویز است

عراق و فارس گرفتی به شعر خوش حافظ
بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است

معنی ابیات

  1. اگر چه باده فرح بخش و باد گل‌بیز است / به بانگ چنگ مخور می که محتسب تیز است

    هرچند باده شادی‌بخش و باد گل‌افشان است، با بانگِ چنگ باده مخور، که محتسب تیزبین است.

  2. صراحی‌ای و حریفی گرت به چنگ افتد / به عقل نوش که ایام فتنه‌ انگیز است

    اگر صراحی‌ای و همدمی به دستت افتاد، با خرد بنوش، که روزگار فتنه‌انگیز است.

  3. در آستین مرقع پیاله پنهان کن / که همچو چشم صراحی، زمانه خونریز است

    پیاله را در آستینِ خرقهٔ وصله‌دار پنهان کن، که روزگار مانندِ چشمِ صراحی خون‌ریز است.

  4. به آب دیده بشوییم خرقه‌ها از می / که موسم ورع و روزگار پرهیز است

    با اشکِ دیده خرقه‌ها را از باده بشوییم، که فصلِ پارسایی و روزگارِ پرهیز است.

  5. مجوی عیش خوش از دور باژگون سپهر / که صاف این سر خم جمله دردی آمیز است

    از گردشِ وارونهٔ آسمان شادیِ ناب مجوی، که صافیِ سرِ این خم همه دُردآمیز است.

  6. سپهر بر شده پرویزنی‌ست خون افشان / که ریزه‌اش سر کسری و تاج پرویز است

    آسمانِ بلند غربالی خون‌افشان است، که ریزه‌اش سرِ کسری و تاجِ پرویز است.

  7. عراق و فارس گرفتی به شعر خوش حافظ / بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است

    حافظ، با شعرِ خوشت عراق و فارس را گرفتی؛ بیا، که نوبتِ بغداد و هنگامِ تبریز است.

تعبیر فال

روزگار ناآرام است و باید با احتیاط گام بردارید. خوشی و کار خود را آشکار نکنید و راز خود را پنهان نگه دارید. اکنون وقت پرهیز و شکیبایی است، نه خودنمایی. از دنیا انتظار خوشی بی‌غش نداشته باشید. با این همه، هنر شما راه خود را باز می‌کند و آوازه‌تان فراتر می‌رود.

درباره این غزل

غزلی که در روزگارِ سخت‌گیریِ محتسب سروده شده، به گمانِ بسیاری در دورانِ امیر مبارزالدین، و پندِ احتیاط می‌دهد: «به بانگِ چنگ مخور می که محتسب تیز است». بیتِ ششم تصویری کوبنده دارد: آسمان غربالی است که سرِ پادشاهانِ ساسانی از آن ریخته است. بیتِ پایانی از رسیدنِ آوازهٔ شعرِ حافظ به بغداد و تبریز سخن می‌گوید.

موضوع‌ها: صبر · شادی و غنیمت دم · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا