غزل ۲۹۹: اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک

اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک
از آن گناه که نفعی رسد به غیر، چه باک؟

برو به هر چه تو داری بخور، دریغ مخور
که بی‌دریغ زند روزگار تیغ هلاک

به خاک پای تو ای سرو نازپرور من
که روز واقعه پا وا مگیرم از سر خاک

چه دوزخی، چه بهشتی، چه آدمی، چه پری
به مذهب همه کفر طریقت است امساک

مهندس فلکی، راه دیر شش جهتی
چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک

فریب دختر رز طرفه می‌زند ره عقل
مباد تا به قیامت خراب طارم تاک

به راه میکده، حافظ! خوش از جهان رفتی
دعای اهل دلت باد، مونس دل پاک

معنی ابیات

  1. اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک / از آن گناه که نفعی رسد به غیر، چه باک؟

    اگر شراب می‌نوشی، جرعه‌ای بر خاک بیفشان؛ از گناهی که سودش به دیگری برسد چه باک؟

  2. برو به هر چه تو داری بخور، دریغ مخور / که بی‌دریغ زند روزگار تیغ هلاک

    برو و از هرچه داری بهره ببر، دریغ مخور، که روزگار بی‌دریغ تیغِ مرگ را می‌زند.

  3. به خاک پای تو ای سرو نازپرور من / که روز واقعه پا وا مگیرم از سر خاک

    ای سروِ نازپرورِ من، تو را به خاکِ پایت سوگند، روزِ مرگ پایت را از سرِ خاکِ من دریغ مدار (به سرِ گورم بیا).

  4. چه دوزخی، چه بهشتی، چه آدمی، چه پری / به مذهب همه کفر طریقت است امساک

    چه دوزخی و چه بهشتی، چه آدمی و چه پری، در آیینِ همه، خسّت کفرِ طریقت است.

  5. مهندس فلکی، راه دیر شش جهتی / چنان ببست که ره نیست زیر دیر مغاک

    مهندسِ آسمان راهِ این دیرِ شش‌سو (جهان) را چنان بسته است که از زیرِ این دیر هیچ راهِ گریزی نیست.

  6. فریب دختر رز طرفه می‌زند ره عقل / مباد تا به قیامت خراب طارم تاک

    فریبِ دخترِ رز (باده) شگفت راهِ عقل را می‌زند؛ تا قیامت داربستِ تاک ویران مباد.

  7. به راه میکده، حافظ! خوش از جهان رفتی / دعای اهل دلت باد، مونس دل پاک

    حافظ، خوش بر راهِ میکده از جهان رفتی؛ دعای اهلِ دل همدمِ دلِ پاکت باد.

تعبیر فال

از آنچه دارید بهره ببرید و دیگران را نیز بی‌نصیب نگذارید؛ بخشیدن، حتی اندک، نیکوست و خسّت در هیچ آیینی پسندیده نیست. روزگار به کسی رحم نمی‌کند، پس فرصت را دریغ نکنید. از این جهان راه گریزی نیست؛ پس در آن با دلی پاک و شاد زندگی کنید تا نام نیک و دعای خیر از شما بماند.

درباره این غزل

غزلی در بخشندگی و بهره بردن از عمر، که با رسمِ کهنِ «جرعه‌ای بر خاک افشاندن» آغاز می‌شود: سهمی از شادی برای خاک و برای دیگران. بیتِ چهارم، «به مذهبِ همه کفرِ طریقت است امساک»، خسّت را در همهٔ آیین‌ها ناپسند می‌داند.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دعا و توکل · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا