غزل ۴۷۱: ز دلبرم که رساند نوازش قلمی

ز دلبرم که رساند نوازش قلمی
کجاست پیک صبا گر همی کند کرمی؟

قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق
چو شبنمی است که بر بحر می‌کشد رقمی

بیا که خرقهٔ من گرچه رهن میکده‌هاست
ز مال وقف نبینی به نام من درمی

حدیث چون و چرا درد سر دهد ای دل
پیاله گیر و بیاسا ز عمر خویش دمی

طبیب راه‌نشین درد عشق نشناسد
برو به دست کن ای مرده‌دل مسیح‌دمی

دلم گرفت ز سالوس و طبل زیر گلیم
به آن که بر در میخانه برکشم علمی

بیا که وقت‌شناسان دو کون بفروشند
به یک پیاله می صاف و صحبت صنمی

دوام عیش و تنعم نه شیوهٔ عشق است
اگر معاشر مایی بنوش نیش غمی

نمی‌کنم گله‌ای لیک ابر رحمت دوست
به کشته‌زار جگرتشنگان نداد نمی

چرا به یک نی قندش نمی‌خرند آن کس
که کرد صد شکرافشانی از نی قلمی

سزای قدر تو شاها به دست حافظ نیست
جز از دعای شبی و نیاز صبحدمی

معنی ابیات

  1. ز دلبرم که رساند نوازش قلمی / کجاست پیک صبا گر همی کند کرمی؟

    چه کسی از دلبرم نوازشِ قلمی (نامه‌ای) به من می‌رساند؟ کجاست پیکِ صبا، اگر کرمی می‌کند؟

  2. قیاس کردم و تدبیر عقل در ره عشق / چو شبنمی است که بر بحر می‌کشد رقمی

    سنجیدم و دیدم تدبیرِ عقل در راهِ عشق مانندِ شبنمی است که بر دریا نقشی می‌کشد.

  3. بیا که خرقهٔ من گرچه رهن میکده‌هاست / ز مال وقف نبینی به نام من درمی

    بیا، که هرچند خرقهٔ من در گروِ میکده‌هاست، درمی از مالِ وقف به نامِ من نخواهی دید.

  4. حدیث چون و چرا درد سر دهد ای دل / پیاله گیر و بیاسا ز عمر خویش دمی

    ای دل، حدیثِ چون و چرا دردسر می‌آورد؛ پیاله بگیر و دمی از عمرِ خود بیاسا.

  5. طبیب راه‌نشین درد عشق نشناسد / برو به دست کن ای مرده‌دل مسیح‌دمی

    طبیبِ راه‌نشین دردِ عشق را نمی‌شناسد؛ ای مرده‌دل، برو و مسیح‌دمی را به دست آور.

  6. دلم گرفت ز سالوس و طبل زیر گلیم / به آن که بر در میخانه برکشم علمی

    دلم از ریاکاری و طبل زیرِ گلیم زدن (پنهان‌کاری) گرفت؛ بهتر آن است که بر درِ میخانه پرچمی برافرازم.

  7. بیا که وقت‌شناسان دو کون بفروشند / به یک پیاله می صاف و صحبت صنمی

    بیا، که وقت‌شناسان هر دو جهان را به یک پیاله بادهٔ صاف و همنشینیِ نگاری می‌فروشند.

  8. دوام عیش و تنعم نه شیوهٔ عشق است / اگر معاشر مایی بنوش نیش غمی

    دوامِ عیش و خوشی شیوهٔ عشق نیست؛ اگر همنشینِ مایی، نیشِ غم را بنوش.

  9. نمی‌کنم گله‌ای لیک ابر رحمت دوست / به کشته‌زار جگرتشنگان نداد نمی

    گله‌ای نمی‌کنم، اما ابرِ رحمتِ دوست به کشتزارِ جگرتشنگان نمی نداد.

  10. چرا به یک نی قندش نمی‌خرند آن کس / که کرد صد شکرافشانی از نی قلمی

    چرا کسی را که از نیِ قلم صد شکر افشاند، به یک نیِ قند نمی‌خرند؟

  11. سزای قدر تو شاها به دست حافظ نیست / جز از دعای شبی و نیاز صبحدمی

    ای پادشاه، سزای قدرِ تو در دستِ حافظ نیست، جز دعای شبانه و نیازِ سحرگاهی.

تعبیر فال

چشم‌به‌راه نامه یا پیامی از کسی هستید و هنوز نرسیده است. در این کار، حسابگری و چون‌وچرا راه به جایی نمی‌برد؛ دل را آسوده کنید. درمان خود را از کسی بخواهید که این درد را می‌شناسد. از دورویی خسته‌اید؛ آشکار و بی‌ریا باشید. سختی جزو این راه است. قدر هنرتان چنان که باید شناخته نشده، اما دعای شما بی‌اثر نیست.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ دومش ناتوانیِ عقل در عشق را با تصویری ظریف می‌گوید: «تدبیرِ عقل در رهِ عشق / چو شبنمی است که بر بحر می‌کشد رقمی». بیتِ دهم گلایه‌ای از ناقدرشناسی است: آن که با قلم صد شکر افشاند، به یک نیِ قند خریده نمی‌شود.

موضوع‌ها: صبر · پول و دارایی · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا