غزل ۲۴۶: عید است و آخر گل و یاران در انتظار

عید است و آخر گل و یاران در انتظار
ساقی به روی شاه ببین ماه و می بیار

دل برگرفته بودم از ایام گل، ولی
کاری بکرد همت پاکان روزه دار

دل در جهان مبند و به مستی سؤال کن
از فیض جام و قصهٔ جمشید کامگار

جز نقد جان به دست ندارم شراب کو؟
کان نیز بر کرشمهٔ ساقی کنم نثار

خوش دولتیست خرم و خوش خسروی کریم
یا رب ز چشم زخم زمانش نگاه دار

می خور به شعر بنده که زیبی دگر دهد
جام مرصع تو بدین در شاهوار

گر فوت شد سحور چه نقصان صبوح هست
از می کنند روزه گشا طالبان یار

زانجا که پرده پوشی عفو کریم توست
بر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

ترسم که روز حشر عنان بر عنان رود
تسبیح شیخ و خرقهٔ رند شرابخوار

حافظ چو رفت روزه و گل نیز می‌رود
ناچار باده نوش که از دست رفت کار

معنی ابیات

  1. عید است و آخر گل و یاران در انتظار / ساقی به روی شاه ببین ماه و می بیار

    عید است و پایانِ فصلِ گل، و یاران در انتظار؛ ساقی، در روی شاه ماهِ نو را ببین و باده بیاور.

  2. دل برگرفته بودم از ایام گل، ولی / کاری بکرد همت پاکان روزه دار

    از روزگارِ گل دل برکنده بودم، اما همتِ پاکانِ روزه‌دار کاری کرد.

  3. دل در جهان مبند و به مستی سؤال کن / از فیض جام و قصهٔ جمشید کامگار

    دل به جهان مبند، و در مستی از فیضِ جام و قصهٔ جمشیدِ کامروا بپرس.

  4. جز نقد جان به دست ندارم شراب کو؟ / کان نیز بر کرشمهٔ ساقی کنم نثار

    جز نقدِ جان در دست ندارم؛ شراب کجاست؟ تا آن را هم نثارِ کرشمهٔ ساقی کنم.

  5. خوش دولتیست خرم و خوش خسروی کریم / یا رب ز چشم زخم زمانش نگاه دار

    دولتی خوش و خرم است و پادشاهی خوش و بزرگوار؛ خدایا، او را از چشمِ بدِ زمانه نگه دار.

  6. می خور به شعر بنده که زیبی دگر دهد / جام مرصع تو بدین در شاهوار

    با شعرِ بنده باده بنوش، که این مرواریدِ شاهوار به جامِ گوهرنشانت زیبایی دیگری می‌دهد.

  7. گر فوت شد سحور چه نقصان صبوح هست / از می کنند روزه گشا طالبان یار

    اگر سحری از دست رفت، چه زیان؟ صبوح (بادهٔ بامداد) هست؛ طالبانِ یار با باده افطار می‌کنند.

  8. زانجا که پرده پوشی عفو کریم توست / بر قلب ما ببخش که نقدیست کم عیار

    از آنجا که پرده‌پوشی کارِ عفوِ بزرگوارانهٔ توست، بر دلِ ما ببخش که نقدی کم‌عیار است (بازی با «قلب»: دل و سکهٔ ناسره).

  9. ترسم که روز حشر عنان بر عنان رود / تسبیح شیخ و خرقهٔ رند شرابخوار

    می‌ترسم روزِ رستاخیز تسبیحِ شیخ و خرقهٔ رندِ شراب‌خوار دوش‌به‌دوش و برابر پیش بروند.

  10. حافظ چو رفت روزه و گل نیز می‌رود / ناچار باده نوش که از دست رفت کار

    حافظ، اکنون که روزه رفت و گل هم می‌رود، ناگزیر باده بنوش، که کار از دست رفت.

تعبیر فال

هنگام جشن و گشایش است و فرصتی که از آن دل بریده بودید، به برکت پاکی و شکیبایی دوباره به دست آمده. به دنیا دل نبندید، اما از این روزهای کوتاه بهره بگیرید. اگر چیزی را از دست داده‌اید، راه دیگری برای جبران هست. به بخشش خدا امیدوار باشید و بر خود و دیگران سخت نگیرید.

درباره این غزل

غزلی در پایانِ رمضان و رسیدنِ عید، که هم‌زمان با پایانِ فصلِ گل بوده است. بیتِ هفتم طنزی شیرین دارد: اگر سحری از دست رفت، «صبوح» هست، و بیتِ نهم با طنزی ژرف‌تر می‌گوید که شاید در روزِ حشر تسبیحِ شیخ و خرقهٔ رند هم‌ارز باشند.

موضوع‌ها: دعا و توکل · پول و دارایی · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · زیبایی · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا