غزل ۳۲۴: گرچه افتاد ز زلفش گرهی در کارم

گرچه افتاد ز زلفش گرهی در کارم
همچنان چشم گشاد از کرمش می‌دارم

به طرب حمل مکن سرخی رویم که چو جام
خون دل عکس برون می‌دهد از رخسارم

پردهٔ مطربم از دست برون خواهد برد
آه اگر زان که در این پرده نباشد بارم

پاسبان حرم دل شده‌ام شب همه شب
تا در این پرده جز اندیشه او نگذارم

منم آن شاعر ساحر که به افسون سخن
از نی کلک، همه قند و شکر می‌بارم

دیدهٔ بخت به افسانهٔ او شد در خواب
کو نسیمی ز عنایت که کند بیدارم؟

چون تو را در گذر ای یار نمی‌یارم دید
با که گویم که بگوید سخنی با یارم؟

دوش می‌گفت که حافظ همه روی است و ریا
بجز از خاک درش با که بود بازارم؟

معنی ابیات

  1. گرچه افتاد ز زلفش گرهی در کارم / همچنان چشم گشاد از کرمش می‌دارم

    هرچند از زلفش گرهی در کارم افتاد، همچنان از بزرگواری‌اش چشمِ گشایش دارم.

  2. به طرب حمل مکن سرخی رویم که چو جام / خون دل عکس برون می‌دهد از رخسارم

    سرخیِ رویم را بر شادی حمل مکن، که مانندِ جام، بازتابِ خونِ دل از چهره‌ام بیرون می‌زند.

  3. پردهٔ مطربم از دست برون خواهد برد / آه اگر زان که در این پرده نباشد بارم

    پردهٔ (آهنگِ) نوازنده مرا از خود بیرون خواهد برد؛ آه اگر در این پرده (حریم) راهی نداشته باشم.

  4. پاسبان حرم دل شده‌ام شب همه شب / تا در این پرده جز اندیشه او نگذارم

    همهٔ شب نگهبانِ حرمِ دل شده‌ام تا در این پرده جز اندیشهٔ او را راه ندهم.

  5. منم آن شاعر ساحر که به افسون سخن / از نی کلک، همه قند و شکر می‌بارم

    منم آن شاعرِ جادوگر که با افسونِ سخن از نیِ قلم همه قند و شکر می‌بارم.

  6. دیدهٔ بخت به افسانهٔ او شد در خواب / کو نسیمی ز عنایت که کند بیدارم؟

    دیدهٔ بخت با افسانهٔ او به خواب رفت؛ کجاست نسیمی از عنایت که بیدارم کند؟

  7. چون تو را در گذر ای یار نمی‌یارم دید / با که گویم که بگوید سخنی با یارم؟

    ای یار، چون نمی‌توانم تو را در گذر ببینم، به که بگویم که سخنی با یارم بگوید؟

  8. دوش می‌گفت که حافظ همه روی است و ریا / بجز از خاک درش با که بود بازارم؟

    دیشب می‌گفت که حافظ همه رو و ریاست؛ جز با خاکِ درِ او، بازارم با که بود؟

تعبیر فال

گرهی در کارتان افتاده، اما هنوز به گشایش و کرم او امید دارید و این امید بجاست. ظاهر آرام شما از درونی پرخون خبر نمی‌دهد. دل خود را تنها برای او نگه داشته‌اید. بخت اکنون خفته است و به عنایتی نیاز دارید. اگر دربارهٔ شما بد داوری شده، بدانید که صداقتتان آشکار خواهد شد؛ واسطه‌ای بیابید تا پیامتان را برساند.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ دومش تصویری ظریف دارد: سرخیِ چهره نه از شادی، که بازتابِ خونِ دل است، مانندِ رنگِ باده در جام. بیتِ پنجم از لاف‌های شاعرانهٔ حافظ است: «منم آن شاعرِ ساحر که به افسونِ سخن / از نیِ کلک همه قند و شکر می‌بارم».

موضوع‌ها: امید و مژده · یک‌رنگی و پرهیز از ریا · دل‌شکستگی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا