غزل ۲۲۰: از دیده خون دل همه بر روی ما رود

از دیده خون دل همه بر روی ما رود
بر روی ما ز دیده چه گویم چه‌ها رود

ما در درون سینه هوایی نهفته‌ایم
بر باد اگر رود دل ما زان هوا رود

خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک
گر ماه مهرپرور من در قبا رود

بر خاک راه یار نهادیم روی خویش
بر روی ما رواست اگر آشنا رود

سیل است آب دیده و هر کس که بگذرد
گر خود دلش ز سنگ بود هم ز جا رود

ما را به آب دیده شب و روز ماجراست
زان رهگذر که بر سر کویش چرا رود

حافظ به کوی میکده دایم به صدق دل
چون صوفیان صومعه دار از صفا رود

معنی ابیات

  1. از دیده خون دل همه بر روی ما رود / بر روی ما ز دیده چه گویم چه‌ها رود

    خونِ دل همه از دیده بر روی ما می‌ریزد؛ چه بگویم که از دیده بر روی ما چه‌ها می‌رود!

  2. ما در درون سینه هوایی نهفته‌ایم / بر باد اگر رود دل ما زان هوا رود

    ما در درونِ سینه هوایی پنهان کرده‌ایم؛ اگر دلِ ما بر باد برود، از همان هوا می‌رود (بازی با «هوا»: آرزو و باد).

  3. خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک / گر ماه مهرپرور من در قبا رود

    اگر ماهِ مهرپرورِ من قبا بپوشد و بخرامد، خورشیدِ خاوری از رشک جامه چاک می‌کند.

  4. بر خاک راه یار نهادیم روی خویش / بر روی ما رواست اگر آشنا رود

    ما روی خود را بر خاکِ راهِ یار نهادیم؛ رواست اگر آشنا بر روی ما گام بگذارد.

  5. سیل است آب دیده و هر کس که بگذرد / گر خود دلش ز سنگ بود هم ز جا رود

    اشکِ دیده سیل است؛ هر کس از آن بگذرد، حتی اگر دلش از سنگ باشد، از جا کنده می‌شود.

  6. ما را به آب دیده شب و روز ماجراست / زان رهگذر که بر سر کویش چرا رود

    ما شب و روز با اشکِ دیده درگیریم، که چرا از آن گذرگاه به سرِ کوی او می‌رود.

  7. حافظ به کوی میکده دایم به صدق دل / چون صوفیان صومعه دار از صفا رود

    حافظ همیشه با صدقِ دل به کوی میکده می‌رود، چنان‌که صوفیانِ صومعه‌دار از سرِ صفا می‌روند.

تعبیر فال

آرزویی را در دل پنهان کرده‌اید که آرام و قرار شما را برده و بیم آن هست که همه چیزتان را بر سر آن بگذارید. اشک و رنج شما پنهان نمی‌ماند و دل دیگران را هم می‌لرزاند. فروتنی در برابر دوست عیب نیست. هر راهی را که می‌روید با صدق دل بروید؛ ارزش کار به همین صدق است.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «رود» دربارهٔ اشک و آرزویی پنهان. بیتِ دوم با دو معنای «هوا» بازی می‌کند: دلی که از هوای یار پر است، اگر بر باد رود، از همان هوا رفته است. بیتِ پایانی صدقِ دل را مهم‌تر از جایی می‌داند که انسان به آن می‌رود.

موضوع‌ها: یک‌رنگی و پرهیز از ریا · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا