غزل ۳۴۳: چل سال بیش رفت که من لاف میزنم
چل سال بیش رفت که من لاف میزنم
کز چاکران پیر مغان کمترین منم
هرگز به یمن عاطفت پیر میفروش
ساغر تهی نشد ز می صاف روشنم
از جاه عشق و دولت رندان پاکباز
پیوسته صدر مصطبهها بود مسکنم
در شأن من به دردکشی ظن بد مبر
کآلوده گشت جامه، ولی پاکدامنم
شهباز دست پادشهم، این چه حالت است؟
کز یاد بردهاند هوای نشیمنم
حیف است بلبلی چو من اکنون در این قفس
با این لسان عذب، که خامش چو سوسنم
آب و هوای فارس عجب سفلهپرور است
کو همرهی؟ که خیمه از این خاک برکنم
حافظ! به زیر خرقه قدح تا به کی کشی؟
در بزم خواجه، پرده ز کارت برافکنم
تورانشه خجسته که در من یزید فضل
شد منت مواهب او طوق گردنم
معنی ابیات
چل سال بیش رفت که من لاف میزنم / کز چاکران پیر مغان کمترین منم
بیش از چهل سال گذشت که لاف میزنم که کمترینِ خدمتگزارانِ پیرِ مغان منم.
هرگز به یمن عاطفت پیر میفروش / ساغر تهی نشد ز می صاف روشنم
به برکتِ مهربانیِ پیرِ بادهفروش، ساغرم هرگز از بادهٔ صاف و روشن تهی نشد.
از جاه عشق و دولت رندان پاکباز / پیوسته صدر مصطبهها بود مسکنم
از جاهِ عشق و دولتِ رندانِ پاکباز، جایگاهم همیشه صدرِ میکدهها بود.
در شأن من به دردکشی ظن بد مبر / کآلوده گشت جامه، ولی پاکدامنم
دربارهٔ من به سببِ دُردنوشی گمانِ بد مبر، که جامه آلوده شد، اما پاکدامنم.
شهباز دست پادشهم، این چه حالت است؟ / کز یاد بردهاند هوای نشیمنم
شهبازِ دستِ پادشاهم؛ این چه حالی است که هوای نشیمنگاهم را از یاد بردهاند؟
حیف است بلبلی چو من اکنون در این قفس / با این لسان عذب، که خامش چو سوسنم
حیف است بلبلی مانندِ من، با این زبانِ شیرین، اکنون در این قفس مانندِ سوسن خاموش باشد.
آب و هوای فارس عجب سفلهپرور است / کو همرهی؟ که خیمه از این خاک برکنم
آب و هوای فارس شگفت پستپرور است؛ همراهی کجاست تا خیمه از این خاک برکنم؟
حافظ! به زیر خرقه قدح تا به کی کشی؟ / در بزم خواجه، پرده ز کارت برافکنم
حافظ، تا کی زیرِ خرقه پیاله مینوشی؟ در بزمِ خواجه پرده از کارت برمیافکنم.
تورانشه خجسته که در من یزید فضل / شد منت مواهب او طوق گردنم
تورانشاهِ خجسته، که در حقِ من بخشش را افزود، منتِ بخششهایش طوقِ گردنم شد.
تعبیر فال
سالهاست در راهی که دوست دارید پایدار ماندهاید و همواره از لطف راهنمای خود بهره بردهاید. ظاهر شما شاید خردهگیران را به بدگمانی بیندازد، اما درونتان پاک است. جایگاه کنونی درخور توانایی شما نیست و صدایتان خاموش مانده؛ اگر اینجا قدرتان را نمیدانند، به رفتن بیندیشید. قدرشناس کسی باشید که به شما نیکی کرده است.
- نیت کلی: سالهاست در راهی که دوست دارید پایدار ماندهاید؛ درونتان پاک است، هرچند ظاهر شاید خردهگیران را به بدگمانی بیندازد.
- عشق: قدرشناسِ کسی باشید که به شما نیکی کرده است.
- کار: جایگاهِ کنونی درخورِ تواناییتان نیست و صدایتان خاموش مانده؛ اگر اینجا قدرتان را نمیدانند، به رفتن بیندیشید.
- سفر: اگر همراهی پیدا شود، سفری برای یافتنِ جایگاهی بهتر سودمند است.
درباره این غزل
غزلی که بیتِ نخستش از عمرِ دراز در خدمتِ پیرِ مغان میگوید: «چل سال بیش رفت که من لاف میزنم». بیتِ هفتم گلایهای تلخ از زادگاه است: «آب و هوای فارس عجب سفلهپرور است». بیتِ پایانی خواجه جلالالدین تورانشاه، وزیرِ شاه شجاع، را میستاید.
موضوعها: پند و راهنمایی · معنویت و عرفان · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز