غزل ۴۵۳: ای که دایم به خویش مغروری
ای که دایم به خویش مغروری
گر تو را عشق نیست معذوری
گرد دیوانگان عشق مگرد
که به عقل عقیله مشهوری
مستی عشق نیست در سر تو
رو که تو مست آب انگوری
روی زرد است و آه دردآلود
عاشقان را دوای رنجوری
بگذر از نام و ننگ خود حافظ
ساغر می طلب که مخموری
معنی ابیات
ای که دایم به خویش مغروری / گر تو را عشق نیست معذوری
ای که همیشه به خود مغروری، اگر عشق نداری معذوری.
گرد دیوانگان عشق مگرد / که به عقل عقیله مشهوری
گردِ دیوانگانِ عشق مگرد، که تو به عقلی که بندِ پاست شهرهای.
مستی عشق نیست در سر تو / رو که تو مست آب انگوری
مستیِ عشق در سرِ تو نیست؛ برو، که تو تنها مستِ آبِ انگوری.
روی زرد است و آه دردآلود / عاشقان را دوای رنجوری
چهرهٔ زرد و آهِ دردآلود، درمانِ بیماریِ عاشقان است.
بگذر از نام و ننگ خود حافظ / ساغر می طلب که مخموری
حافظ، از نام و ننگِ خود بگذر و جامِ باده بخواه، که خماری.
تعبیر فال
غرور و خودبینی شما را از مهر راستین دور نگه داشته است. تا زمانی که بیش از اندازه به عقل و آبروی خود تکیه کنید، شور واقعی را نمیچشید. آنچه مستی میپندارید سطحی است. اگر بهراستی میخواهید، نگرانی از نام و ننگ را رها کنید و بیپروا دل بسپارید.
- نیت کلی: غرور و خودبینی شما را از مهرِ راستین دور نگه داشته است. وقتِ آن است که سپر را پایین بیاورید و بگذارید مهر به دلتان راه یابد.
- عشق: تا نگرانِ نام و ننگ و حسابگری هستید، شورِ واقعی را نمیچشید؛ اگر بهراستی میخواهید، بیپروا دل بسپارید. از ترسِ آبرو، فرصتِ دل دادن را از دست ندهید.
- کار: تکیهٔ بیش از اندازه به عقل و آبرو گاهی مانعِ پیشرفت است؛ کمی جسارت لازم است. گامی جسورانه اما سنجیده بردارید؛ ترس از خطا نباید شما را متوقف کند.
- سفر: سفری ساده و بیتکلف شما را از خودبینی بیرون میآورد. سفری کوتاه، بیبرنامهریزیِ بسیار، حالتان را تازه میکند.
درباره این غزل
غزلی کوتاه، با پنج بیت، خطاب به کسی مغرور که از عشق بیبهره است. حافظ عقلِ دوراندیش و مستیِ ظاهری را در برابرِ مستیِ عشق ناچیز میشمارد و در پایان، خود را به گذشتن از نام و ننگ فرامیخواند. این غزل یکی از روشنترین بیانهای اندیشهٔ همیشگیِ حافظ است که عشق را برتر از عقلِ حسابگر و پرهیزِ ظاهری مینشاند.
موضوعها: یکرنگی و پرهیز از ریا
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز