غزل ۸۴: ساقی بیار باده که ماه صیام رفت
ساقی بیار باده که ماه صیام رفت
درده قدح که موسم ناموس و نام رفت
وقت عزیز رفت بیا تا قضا کنیم
عمری که بی حضور صراحی و جام رفت
مستم کن آن چنان که ندانم ز بیخودی
در عرصهٔ خیال که آمد، کدام رفت
بر بوی آن که جرعهٔ جامت به ما رسد
در مصطبه دعای تو هر صبح و شام رفت
دل را که مرده بود حیاتی به جان رسید
تا بویی از نسیم میاش در مشام رفت
زاهد غرور داشت، سلامت نبرد راه
رند از ره نیاز به دارالسلام رفت
نقد دلی که بود مرا صرف باده شد
قلب سیاه بود از آن در حرام رفت
در تاب توبه چند توان سوخت همچو عود؟
می ده که عمر در سر سودای خام رفت
دیگر مکن نصیحت حافظ که ره نیافت
گمگشتهای که بادهٔ نابش به کام رفت
معنی ابیات
ساقی بیار باده که ماه صیام رفت / درده قدح که موسم ناموس و نام رفت
ساقی، باده بیاور، که ماهِ روزه رفت؛ جام بده، که فصلِ نگران بودن برای آبرو و نام گذشت.
وقت عزیز رفت بیا تا قضا کنیم / عمری که بی حضور صراحی و جام رفت
وقتِ عزیز رفت؛ بیا تا عمری را که بی صراحی و جام گذشت، قضا (جبران) کنیم.
مستم کن آن چنان که ندانم ز بیخودی / در عرصهٔ خیال که آمد، کدام رفت
چنان مستم کن که از بیخودی ندانم در میدانِ خیال چه کسی آمد و کدام رفت.
بر بوی آن که جرعهٔ جامت به ما رسد / در مصطبه دعای تو هر صبح و شام رفت
به امیدِ آنکه جرعهای از جامت به ما برسد، هر صبح و شام در میخانه دعای تو گفته شد.
دل را که مرده بود حیاتی به جان رسید / تا بویی از نسیم میاش در مشام رفت
دلی که مرده بود، جانی تازه یافت، همین که بویی از نسیمِ بادهاش به مشام رسید.
زاهد غرور داشت، سلامت نبرد راه / رند از ره نیاز به دارالسلام رفت
زاهد غرور داشت و راه را به سلامت نبرد؛ رند از راهِ نیاز به سرای سلامت رفت.
نقد دلی که بود مرا صرف باده شد / قلب سیاه بود از آن در حرام رفت
نقدِ دلی که داشتم صرفِ باده شد؛ سکهٔ قلبِ سیاه بود، و از این رو در حرام رفت.
در تاب توبه چند توان سوخت همچو عود؟ / می ده که عمر در سر سودای خام رفت
تا کی میتوان مانندِ عود در تابِ توبه سوخت؟ باده بده، که عمر بر سرِ سودای خام گذشت.
دیگر مکن نصیحت حافظ که ره نیافت / گمگشتهای که بادهٔ نابش به کام رفت
دیگر حافظ را پند مده، که گمگشتهای که بادهٔ ناب به کامش رفت، راه را (به سوی تو) نمییابد.
تعبیر فال
دوران سختگیری و خودداری گذشته و وقت جبران روزهای ازدسترفته است. دل شما دوباره زنده میشود. از غرور بپرهیزید؛ فروتنی و نیاز است که به آرامش میرساند. بیش از این خود را با پشیمانی نیازارید و به پند کسانی که حال شما را نمیدانند اعتنا نکنید.
- نیت کلی: دورانِ سختگیری و خودداری گذشته و وقتِ جبرانِ روزهای ازدسترفته است؛ دلتان دوباره زنده میشود.
- عشق: بیش از این خود را با پشیمانی نیازارید؛ با فروتنی و نیاز به سوی او بروید.
- کار: از غرور بپرهیزید؛ فروتنی است که به آرامش میرساند. به پندِ کسانی که حالِ شما را نمیدانند اعتنا نکنید.
- سفر: پس از روزهای پرهیز، سفری شاد و رهاییبخش خوش است.
درباره این غزل
غزلی در پایانِ ماهِ رمضان که با «ساقی بیار باده که ماهِ صیام رفت» آغاز میشود. بیتِ ششم از نکتههای پرتکرارِ حافظ است: زاهد با غرور راه را گم کرد و رند با نیاز به «دارالسلام» رسید.
موضوعها: یکرنگی و پرهیز از ریا · پول و دارایی · معنویت و عرفان · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز