غزل ۱۰۰: دی پیر می‌فروش که ذکرش به خیر باد

دی پیر می‌فروش که ذکرش به خیر باد
گفتا شراب نوش و غم دل ببر ز یاد

گفتم به باد می‌دهدم باده نام و ننگ
گفتا قبول کن سخن و هر چه باد، باد

سود و زیان و مایه چو خواهد شدن ز دست
از بهر این معامله غمگین مباش و شاد

بادت به دست باشد اگر دل نهی به هیچ
در معرضی که تخت سلیمان رود به باد

حافظ گرت ز پند حکیمان ملالت است
کوته کنیم قصه، که عمرت دراز باد

معنی ابیات

  1. دی پیر می‌فروش که ذکرش به خیر باد / گفتا شراب نوش و غم دل ببر ز یاد

    دیروز پیرِ باده‌فروش، که یادش به خیر باد، گفت: شراب بنوش و غمِ دل را از یاد ببر.

  2. گفتم به باد می‌دهدم باده نام و ننگ / گفتا قبول کن سخن و هر چه باد، باد

    گفتم: باده نام و ننگم را به باد می‌دهد. گفت: سخن را بپذیر، و هرچه بادا باد.

  3. سود و زیان و مایه چو خواهد شدن ز دست / از بهر این معامله غمگین مباش و شاد

    چون سود و زیان و سرمایه از دست خواهد رفت، برای این سودا نه غمگین باش و نه شاد.

  4. بادت به دست باشد اگر دل نهی به هیچ / در معرضی که تخت سلیمان رود به باد

    اگر دل به هیچ نبندی، باد در دستِ توست، در جایی که تختِ سلیمان هم بر باد می‌رود.

  5. حافظ گرت ز پند حکیمان ملالت است / کوته کنیم قصه، که عمرت دراز باد

    حافظ، اگر از پندِ حکیمان دلگیری، قصه را کوتاه می‌کنیم؛ عمرت دراز باد.

تعبیر فال

پند پیری کارآزموده را بشنوید: غم دل را رها کنید و نگران نام و حرف مردم نباشید. سود و زیان دنیا هر دو گذراست، پس نه از یافتن شاد شوید و نه از باختن غمگین. به چیزهای ناپایدار دل نبندید. آنچه پیش می‌آید بپذیرید و زندگی را آسان بگیرید.

درباره این غزل

غزلی کوتاه با ردیفِ «باد» در گفت‌وگو با پیرِ باده‌فروش. مصراعِ «گفتا قبول کن سخن و هرچه باد باد» از پرنقل‌ترین سخنانِ حافظ است، و بیتِ چهارم با «باد» بازی می‌کند: در جهانی که تختِ سلیمان هم بر باد رفت، دل نبستن یعنی آزادی. بیتِ پایانی با شوخی و مهر قصه را کوتاه می‌کند: «که عمرت دراز باد».

موضوع‌ها: پند و راهنمایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا