غزل ۳۲: خدا چو صورت ابروی دلگشای تو بست
خدا چو صورت ابروی دلگشای تو بست
گشاد کار من اندر کرشمههای تو بست
مرا و سرو چمن را به خاک راه نشاند
زمانه تا قصب نرگس قبای تو بست
ز کار ما و دل غنچه صد گره بگشود
نسیم گل چو دل اندر پی هوای تو بست
مرا به بند تو دوران چرخ راضی کرد
ولی چه سود که سررشته در رضای تو بست
چو نافه بر دل مسکین من گره مفکن
که عهد با سر زلف گرهگشای تو بست
تو خود وصال دگر بودی ای نسیم وصال
خطا نگر که دل امید در وفای تو بست
ز دست جور تو گفتم ز شهر خواهم رفت
به خنده گفت که حافظ برو، که پای تو بست؟
معنی ابیات
خدا چو صورت ابروی دلگشای تو بست / گشاد کار من اندر کرشمههای تو بست
خدا چون نقشِ ابروی دلگشایت را کشید، گشایشِ کارِ مرا به کرشمههای تو بست.
مرا و سرو چمن را به خاک راه نشاند / زمانه تا قصب نرگس قبای تو بست
تا روزگار جامهٔ نازک بر قامتِ نرگسقبای تو بست، من و سروِ چمن را به خاکِ راه نشاند.
ز کار ما و دل غنچه صد گره بگشود / نسیم گل چو دل اندر پی هوای تو بست
وقتی نسیمِ گل دل در پیِ هوای تو بست، صد گره از کارِ ما و دلِ غنچه گشود.
مرا به بند تو دوران چرخ راضی کرد / ولی چه سود که سررشته در رضای تو بست
گردشِ آسمان مرا به بندِ تو راضی کرد، اما چه سود، که سررشته را به رضای تو بست.
چو نافه بر دل مسکین من گره مفکن / که عهد با سر زلف گرهگشای تو بست
مانندِ نافه بر دلِ بیچارهام گره مینداز، که پیمان با سرِ زلفِ گرهگشای تو بست.
تو خود وصال دگر بودی ای نسیم وصال / خطا نگر که دل امید در وفای تو بست
ای نسیمِ وصال، تو خود وصالی دیگر بودی؛ خطا را ببین که دل امید به وفای تو بست.
ز دست جور تو گفتم ز شهر خواهم رفت / به خنده گفت که حافظ برو، که پای تو بست؟
گفتم: از دستِ ستمت از شهر خواهم رفت؛ با خنده گفت: حافظ، برو؛ چه کسی پایت را بسته است؟
تعبیر فال
گشایش کار شما به خواست و رضایت دیگری بسته است و از بیوفایی او دلآزردهاید. گره کار باز میشود، اما به وعدههای او بیش از اندازه امید نبندید. اگر میخواهید بروید، کسی مانع شما نیست؛ ولی دلتان خود پایبند است. روشن تصمیم بگیرید که میمانید یا میروید.
- نیت کلی: گشایشِ کارتان به خواست و رضایتِ دیگری بسته است.
- عشق: از بیوفاییاش دلآزردهاید؛ به وعدههایش بیش از اندازه امید نبندید.
- کار: گرهِ کار باز میشود، اما روشن تصمیم بگیرید که میمانید یا میروید.
- سفر: اگر میخواهید بروید، کسی مانعتان نیست؛ دلتان خود پایبند است.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «بست» که در آن «بستن» و «گشودن» در برابرِ هم میآیند: ابرو گشایش را میبندد، نسیم گره میگشاید، زلف گرهگشاست. بیتِ پایانی پاسخِ طنزآمیزِ یار است، «حافظ برو، که پای تو بست؟»؛ یعنی کسی مانعت نیست جز دلِ خودت.
موضوعها: امید و مژده · پند و راهنمایی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز