غزل ۱۵: ای شاهد قدسی، که کشد بند نقابت؟

ای شاهد قدسی، که کشد بند نقابت؟
وی مرغ بهشتی، که دهد دانه و آبت؟

خوابم بشد از دیده در این فکر جگرسوز
کآغوش که شد منزل آسایش و خوابت؟

درویش نمی‌پرسی و ترسم که نباشد
اندیشهٔ آمرزش و پروای ثوابت

راه دل عشاق زد آن چشم خماری
پیداست از این شیوه که مست است شرابت

تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت
تا باز چه اندیشه کند رأی صوابت

هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی
پیداست نگارا که بلند است جنابت

دور است سر آب از این بادیه، هشدار
تا غول بیابان نفریبد به سرابت

تا در ره پیری به چه آیین روی ای دل
باری به غلط صرف شد ایام شبابت

ای قصر دل‌افروز که منزلگه انسی
یا رب مکناد آفت ایام، خرابت

حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد
صلحی کن و بازآ که خرابم ز عتابت

معنی ابیات

  1. ای شاهد قدسی، که کشد بند نقابت؟ / وی مرغ بهشتی، که دهد دانه و آبت؟

    ای زیبارویِ قدسی، چه کسی بندِ نقابت را می‌گشاید؟ ای پرندهٔ بهشتی، چه کسی به تو دانه و آب می‌دهد؟

  2. خوابم بشد از دیده در این فکر جگرسوز / کآغوش که شد منزل آسایش و خوابت؟

    در این اندیشهٔ جگرسوز خواب از چشمم رفت، که آغوشِ چه کسی منزلِ آسایش و خوابِ تو شد؟

  3. درویش نمی‌پرسی و ترسم که نباشد / اندیشهٔ آمرزش و پروای ثوابت

    از درویش احوال نمی‌پرسی، و می‌ترسم که پروای آمرزش و ثواب نداشته باشی.

  4. راه دل عشاق زد آن چشم خماری / پیداست از این شیوه که مست است شرابت

    آن چشمِ خمار راهِ دلِ عاشقان را زد؛ از این شیوه پیداست که شرابِ تو مست‌کننده است.

  5. تیری که زدی بر دلم از غمزه خطا رفت / تا باز چه اندیشه کند رأی صوابت

    تیری که با غمزه بر دلم زدی به خطا رفت؛ تا رأیِ درستت باز چه اندیشه‌ای کند.

  6. هر ناله و فریاد که کردم نشنیدی / پیداست نگارا که بلند است جنابت

    هر ناله و فریادی که کردم نشنیدی؛ ای نگار، پیداست که جایگاهت بلند است.

  7. دور است سر آب از این بادیه، هشدار / تا غول بیابان نفریبد به سرابت

    سرچشمهٔ آب از این بیابان دور است؛ هشیار باش، تا غولِ بیابان تو را با سراب فریب ندهد.

  8. تا در ره پیری به چه آیین روی ای دل / باری به غلط صرف شد ایام شبابت

    ای دل، ببین در راهِ پیری به چه آیینی می‌روی، که روزگارِ جوانی‌ات به خطا گذشت.

  9. ای قصر دل‌افروز که منزلگه انسی / یا رب مکناد آفت ایام، خرابت

    ای کاخِ دل‌افروز که منزلگاهِ انس هستی، خدایا، آفتِ روزگار ویرانت نکند.

  10. حافظ نه غلامیست که از خواجه گریزد / صلحی کن و بازآ که خرابم ز عتابت

    حافظ غلامی نیست که از خواجه بگریزد؛ آشتی کن و بازآ، که از عتابت ویرانم.

تعبیر فال

فکر کسی که از شما دور شده خواب و آرام را از شما گرفته و ناله‌هایتان به گوشش نمی‌رسد. مراقب باشید در این راه فریب سراب را نخورید و از خطاهای گذشته پند بگیرید. در وفاداری خود پایدار بمانید و برای آشتی پیش‌قدم شوید؛ امید بازگشت و صلح هست.

درباره این غزل

غزلی که با خطابی لطیف آغاز می‌شود: «ای شاهدِ قدسی، که کشد بندِ نقابت؟». بیتِ هفتم هشداری پرآوازه دارد: سرچشمه دور است و غولِ بیابان با سراب فریب می‌دهد، و بیتِ پایانی با درخواستِ آشتی بسته می‌شود.

موضوع‌ها: امید و مژده · پند و راهنمایی · سفر و غربت · زیبایی · آغاز دوباره · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا