غزل ۷۷: بلبلی، برگ گلی خوش‌رنگ در منقار داشت

بلبلی، برگ گلی خوش‌رنگ در منقار داشت
و اندر آن برگ و نوا، خوش ناله‌های زار داشت

گفتمش: در عین وصل‌، این ناله و فریاد چیست؟
گفت ما را جلوه‌ی معشوق در این کار داشت

یار اگر ننشست با ما نیست جای اعتراض
پادشاهی کامران بود، از گدایی عار داشت

درنمی‌گیرد نیاز و ناز ما با حسن دوست
خرم آن کز نازنینان‌، بخت برخوردار داشت

خیز تا بر کلک آن نقاش‌، جان افشان کنیم
کاین همه نقش عجب در گردش پرگار داشت

گر مرید راه عشقی، فکر بدنامی مکن
شیخ صنعان، خرقه رهن خانهٔ خمار داشت

وقت آن شیرین‌قلندر خوش که در اطوار سیر
ذکر تسبیح ملک در حلقه‌ی زنار داشت

چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری‌سرشت
شیوه‌ی جنات تجری تحتها الانهار داشت

معنی ابیات

  1. بلبلی، برگ گلی خوش‌رنگ در منقار داشت / و اندر آن برگ و نوا، خوش ناله‌های زار داشت

    بلبلی برگِ گلی خوش‌رنگ در منقار داشت، و با آن برگ و نوا ناله‌های زارِ خوشی سر می‌داد.

  2. گفتمش: در عین وصل‌، این ناله و فریاد چیست؟ / گفت ما را جلوه‌ی معشوق در این کار داشت

    گفتمش: در عینِ وصال، این ناله و فریاد چیست؟ گفت: جلوهٔ معشوق ما را به این کار واداشت.

  3. یار اگر ننشست با ما نیست جای اعتراض / پادشاهی کامران بود، از گدایی عار داشت

    اگر یار با ما ننشست، جای اعتراض نیست؛ پادشاهی کامروا بود و از گدایی عار داشت.

  4. درنمی‌گیرد نیاز و ناز ما با حسن دوست / خرم آن کز نازنینان‌، بخت برخوردار داشت

    نیاز و نازِ ما با زیباییِ دوست کارگر نمی‌افتد؛ خرم آن کس که از نازنینان بختی برخوردار داشت.

  5. خیز تا بر کلک آن نقاش‌، جان افشان کنیم / کاین همه نقش عجب در گردش پرگار داشت

    برخیز تا بر قلمِ آن نقاش (آفریدگار) جان نثار کنیم، که این‌همه نقشِ شگفت را در گردشِ پرگار داشت.

  6. گر مرید راه عشقی، فکر بدنامی مکن / شیخ صنعان، خرقه رهن خانهٔ خمار داشت

    اگر مریدِ راهِ عشقی، به بدنامی میندیش؛ شیخ صنعان خرقه‌اش را گروِ خانهٔ باده‌فروش گذاشت.

  7. وقت آن شیرین‌قلندر خوش که در اطوار سیر / ذکر تسبیح ملک در حلقه‌ی زنار داشت

    خوشا روزگارِ آن قلندرِ شیرین‌کار که در منزل‌های سلوک، ذکرِ تسبیحِ فرشتگان را در حلقهٔ زنار داشت.

  8. چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری‌سرشت / شیوه‌ی جنات تجری تحتها الانهار داشت

    چشمِ حافظ زیرِ بامِ کاخِ آن حوری‌سرشت، حالِ «بهشت‌هایی که از زیرشان نهرها روان است» را داشت (اشکش روان بود).

تعبیر فال

با آنکه به بخشی از خواستهٔ خود رسیده‌اید، هنوز دل‌آرام نیستید؛ این بی‌قراری از عشق است و عیبی ندارد. اگر او با شما همراه نشد، گله نکنید و خود را کوچک ندانید. در این راه از حرف مردم و بدنامی نترسید؛ بزرگان نیز در راه دل از نام گذشتند. به آفرینندهٔ این همه زیبایی دل بسپارید.

درباره این غزل

غزلی که با تصویرِ بلبلی آغاز می‌شود که حتی با برگِ گل در منقار می‌نالد: عاشق در وصال هم بی‌قرار است. بیتِ ششم به داستانِ شیخ صنعان در منطق‌الطیرِ عطار اشاره دارد که برای عشق از نام و خرقه گذشت، و بیتِ پایانی عبارتی قرآنی را برای اشکِ روانِ عاشق به کار می‌برد.

موضوع‌ها: عشق · پند و راهنمایی · کامیابی و کار · سفر و غربت · معنویت و عرفان · زیبایی · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا