غزل ۳۹۷: ز در در آ و شبستان ما منور کن

ز در در آ و شبستان ما منور کن
هوای مجلس روحانیان معطر کن

اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن

به چشم و ابروی جانان سپرده‌ام دل و جان
بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن

ستاره شب هجران نمی‌فشاند نور
به بام قصر برآ و چراغ مه بر کن

بگو به خازن جنت که خاک این مجلس
به تحفه بر سوی فردوس و عود مجمر کن

از این مزوجه و خرقه نیک در تنگم
به یک کرشمه صوفی‌وشم قلندر کن

چو شاهدان چمن زیردست حسن تواند
کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن

فضول نفس حکایت بسی کند ساقی
تو کار خود مده از دست و می به ساغر کن

حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال
بیا و خرگه خورشید را منور کن

طمع به قند وصال تو حد ما نبود
حوالتم به لب لعل همچو شکر کن

لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده
بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن

پس از ملازمت عیش و عشق مه‌رویان
ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن

معنی ابیات

  1. ز در در آ و شبستان ما منور کن / هوای مجلس روحانیان معطر کن

    از در درآ و شبستانِ ما را روشن کن؛ هوای مجلسِ روحانیان را عطرآگین کن.

  2. اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز / پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن

    اگر فقیه پند داد که عشق مباز، پیاله‌ای به او بده و بگو: مغزت را تر کن.

  3. به چشم و ابروی جانان سپرده‌ام دل و جان / بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن

    دل و جان را به چشم و ابروی جانان سپرده‌ام؛ بیا بیا و تماشای این طاق و منظر کن.

  4. ستاره شب هجران نمی‌فشاند نور / به بام قصر برآ و چراغ مه بر کن

    ستارهٔ شبِ جدایی نور نمی‌افشاند؛ به بامِ کاخ برآ و چراغِ ماه را روشن کن.

  5. بگو به خازن جنت که خاک این مجلس / به تحفه بر سوی فردوس و عود مجمر کن

    به نگهبانِ بهشت بگو که خاکِ این مجلس را به رسمِ ارمغان به بهشت ببرد و عودِ آتشدان کند.

  6. از این مزوجه و خرقه نیک در تنگم / به یک کرشمه صوفی‌وشم قلندر کن

    از این عمامه و خرقه سخت در تنگنایم؛ با یک کرشمه، منِ صوفی‌نما را قلندر کن.

  7. چو شاهدان چمن زیردست حسن تواند / کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن

    چون زیبارویانِ چمن زیردستِ زیباییِ تو هستند، بر سمن کرشمه و بر صنوبر جلوه کن.

  8. فضول نفس حکایت بسی کند ساقی / تو کار خود مده از دست و می به ساغر کن

    ای ساقی، نفسِ فضول بسیار حکایت می‌کند؛ تو کارِ خود را از دست مده و باده در جام کن.

  9. حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال / بیا و خرگه خورشید را منور کن

    پرتوِ زیبایی پردهٔ چشمِ ادراک شد؛ بیا و خیمهٔ خورشید را روشن کن.

  10. طمع به قند وصال تو حد ما نبود / حوالتم به لب لعل همچو شکر کن

    طمع به قندِ وصالِ تو در حدِ ما نبود؛ مرا به لبِ لعلِ شکرگونت حواله کن.

  11. لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده / بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن

    لبِ پیاله را ببوس و آنگاه به مستان بده؛ با این نکته مغزِ همدمان را تر کن.

  12. پس از ملازمت عیش و عشق مه‌رویان / ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن

    پس از پرداختن به شادی و عشقِ ماه‌رویان، از کارهایی که می‌کنی، شعرِ حافظ را از بر کن.

تعبیر فال

آمدن کسی را چشم دارید که با حضورش خانه و دل شما روشن می‌شود؛ او را بخوانید. به پند کسانی که از مهر چیزی نمی‌دانند اعتنا نکنید. از قید و ظاهر خسته شده‌اید و آزادگی می‌خواهید. خواستهٔ خود را کوچک‌تر و شدنی‌تر کنید. به وسوسه‌های دل بی‌قرار گوش ندهید و کار خود را ادامه دهید. از سخن نیک نیز بهره بگیرید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «کن» که هر بیتش فرمانی خواهشگرانه است. بیتِ ششم خستگی از ظاهرِ زهد را نشان می‌دهد، «به یک کرشمه صوفی‌وشم قلندر کن»، و بیتِ پایانی با شوخیِ آشنای حافظ همه را به از بر کردنِ شعرِ خودش فرامی‌خواند.

موضوع‌ها: عشق · پند و راهنمایی · معنویت و عرفان · زیبایی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا