غزل ۳۵۶: گرم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم

گرم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم
ز جام وصل می‌ نوشم، ز باغ عیش گل چینم

شراب تلخ صوفی سوز، بنیادم بخواهد برد
لبم بر لب نه ای ساقی و بستان جان شیرینم

مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روز
سخن با ماه می‌گویم، پری در خواب می‌بینم

لبت شکر به مستان داد و چشمت می به میخواران
منم کز غایت حرمان نه با آنم نه با اینم

چو هر خاکی که باد آورد، فیضی برد از انعامت
ز حال بنده یاد آور که خدمتگار دیرینم

نه هر کو نقش نظمی زد کلامش دلپذیر افتد
تذرو طرفه من گیرم که چالاک است شاهینم

اگر باور نمی‌داری، رو از صورتگر چین پرس
که مانی نسخه می‌خواهد ز نوک کلک مشکینم

وفاداری و حق گویی نه کار هر کسی باشد
غلام آصف ثانی جلال الحق و الدینم

رموز مستی و رندی ز من بشنو نه از واعظ
که با جام و قدح هر دم ندیم ماه و پروینم

معنی ابیات

  1. گرم از دست برخیزد که با دلدار بنشینم / ز جام وصل می‌ نوشم، ز باغ عیش گل چینم

    اگر از دستم برآید که با دلدار بنشینم، از جامِ وصال باده می‌نوشم و از باغِ شادی گل می‌چینم.

  2. شراب تلخ صوفی سوز، بنیادم بخواهد برد / لبم بر لب نه ای ساقی و بستان جان شیرینم

    شرابِ تلخِ صوفی‌سوز بنیادم را خواهد برد؛ ای ساقی، لب بر لبم بگذار و جانِ شیرینم را بگیر.

  3. مگر دیوانه خواهم شد در این سودا که شب تا روز / سخن با ماه می‌گویم، پری در خواب می‌بینم

    مگر در این سودا دیوانه شوم، که شب تا صبح با ماه سخن می‌گویم و پری در خواب می‌بینم.

  4. لبت شکر به مستان داد و چشمت می به میخواران / منم کز غایت حرمان نه با آنم نه با اینم

    لبت شکر به مستان داد و چشمت باده به باده‌نوشان؛ منم که از نهایتِ محرومی نه با آنم و نه با این.

  5. چو هر خاکی که باد آورد، فیضی برد از انعامت / ز حال بنده یاد آور که خدمتگار دیرینم

    وقتی هر خاکی که باد آورد از بخششِ تو بهره‌ای برد، از حالِ بنده هم یاد کن، که خدمتگزارِ دیرینم.

  6. نه هر کو نقش نظمی زد کلامش دلپذیر افتد / تذرو طرفه من گیرم که چالاک است شاهینم

    نه هر کس نقشِ شعری زد سخنش دلپذیر افتاد؛ کبکِ شگفت را من می‌گیرم، که شاهینم چالاک است.

  7. اگر باور نمی‌داری، رو از صورتگر چین پرس / که مانی نسخه می‌خواهد ز نوک کلک مشکینم

    اگر باور نداری، برو از نقاشِ چین بپرس، که مانی از نوکِ قلمِ مشکینم نسخه می‌خواهد.

  8. وفاداری و حق گویی نه کار هر کسی باشد / غلام آصف ثانی جلال الحق و الدینم

    وفاداری و حق‌گویی کارِ هر کسی نیست؛ من بندهٔ آصفِ دوم، جلال‌الحق والدین، هستم.

  9. رموز مستی و رندی ز من بشنو نه از واعظ / که با جام و قدح هر دم ندیم ماه و پروینم

    رمزهای مستی و رندی را از من بشنو، نه از واعظ، که هر دم با جام و پیاله همدمِ ماه و پروینم.

تعبیر فال

آرزوی نشستن با کسی که دوستش دارید همهٔ فکرتان را گرفته و شب و روز به او می‌اندیشید. دیگران از او بهره برده‌اند و شما بی‌نصیب مانده‌اید؛ خدمت دیرین خود را به یادش بیاورید. هنر شما کم‌مانند است و نباید آن را دست‌کم بگیرید. وفادار و راستگو بمانید که این کار هر کسی نیست.

درباره این غزل

غزلی در آرزوی همنشینی با یار و نازش به هنرِ شعر. بیتِ ششم، «نه هر کو نقشِ نظمی زد کلامش دلپذیر افتد»، از پرنقل‌ترین بیت‌های حافظ دربارهٔ شعر است، و بیتِ هفتم مانی، نقاشِ افسانه‌ای، را خواهانِ نسخه‌ای از قلمِ او می‌داند. بیتِ هشتم از «جلال‌الحق والدین» یاد می‌کند، که او را خواجه جلال‌الدین تورانشاه، وزیرِ شاه شجاع، دانسته‌اند.

موضوع‌ها: عشق · پند و راهنمایی · معنویت و عرفان · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا