غزل ۳۵۷: در خرابات مغان نور خدا میبینم
در خرابات مغان نور خدا میبینم
این عجب بین که چه نوری ز کجا میبینم
جلوه بر من مفروش ای ملکالحاج که تو
خانه میبینی و من خانه خدا میبینم
خواهم از زلف بتان نافهگشایی کردن
فکر دور است همانا که خطا میبینم
سوز دل، اشک روان، آه سحر، نالهٔ شب
این همه از نظر لطف شما میبینم
هر دم از روی تو نقشی زندم راه خیال
با که گویم که در این پرده چهها میبینم
کس ندیدهست ز مشک ختن و نافهٔ چین
آنچه من هر سحر از باد صبا میبینم
دوستان عیب نظربازی حافظ مکنید
که من او را ز محبان شما میبینم
معنی ابیات
در خرابات مغان نور خدا میبینم / این عجب بین که چه نوری ز کجا میبینم
در خراباتِ مغان نورِ خدا را میبینم؛ این شگفتی را ببین که چه نوری را از کجا میبینم.
جلوه بر من مفروش ای ملکالحاج که تو / خانه میبینی و من خانه خدا میبینم
ای امیرِ حاجیان، بر من جلوه مفروش، که تو خانه را میبینی و من خداوندِ خانه را.
خواهم از زلف بتان نافهگشایی کردن / فکر دور است همانا که خطا میبینم
میخواهم از زلفِ زیبارویان نافهگشایی کنم؛ اندیشهای دور است، گویا «خطا» میبینم (هم اشتباه و هم سرزمینِ خطا که مشکش نامدار بود).
سوز دل، اشک روان، آه سحر، نالهٔ شب / این همه از نظر لطف شما میبینم
سوزِ دل، اشکِ روان، آهِ سحر و نالهٔ شب؛ این همه را از نظرِ لطفِ شما میبینم.
هر دم از روی تو نقشی زندم راه خیال / با که گویم که در این پرده چهها میبینم
هر دم از روی تو نقشی راهِ خیالم را میزند؛ به که بگویم که در این پرده چهها میبینم؟
کس ندیدهست ز مشک ختن و نافهٔ چین / آنچه من هر سحر از باد صبا میبینم
هیچکس از مشکِ ختن و نافهٔ چین آن ندیده است که من هر سحر از بادِ صبا میبینم.
دوستان عیب نظربازی حافظ مکنید / که من او را ز محبان شما میبینم
ای دوستان، نظربازیِ حافظ را عیب مکنید، که من او را از دوستدارانِ شما میبینم.
تعبیر فال
حقیقت و روشنایی را در جایی یافتهاید که دیگران انتظارش را ندارند. به ظاهر و نام و نشان فریفته نشوید؛ اصل، باطن کار است. همهٔ سوز و اشک شما از لطف اوست، نه از بیمهری. آنچه در دل میبینید گفتنی نیست، پس آن را با هر کس در میان نگذارید. نیت شما پاک است و جای سرزنش ندارد.
- نیت کلی: حقیقت و روشنایی را در جایی یافتهاید که دیگران انتظارش را ندارند.
- عشق: همهٔ سوز و اشکتان از لطفِ اوست، نه از بیمهری؛ آنچه در دل میبینید گفتنی نیست، با هر کس در میان نگذارید.
- کار: به ظاهر و نام و نشان فریفته نشوید؛ اصل، باطنِ کار است. نیتتان پاک است.
- سفر: سفرِ زیارتی، اگر به جانِ کار بنگرید نه به ظاهرش، پرمعناست.
درباره این غزل
از عارفانهترین غزلهای حافظ، با مطلعِ «در خراباتِ مغان نورِ خدا میبینم». بیتِ دوم مشهورترین بیتِ آن است: «تو خانه میبینی و من خانهخدا میبینم»؛ ظاهرِ عبادت در برابرِ باطنِ آن. بیتِ سوم با «خطا» بازی میکند: هم اشتباه و هم سرزمینِ خطا که مشکش نامدار بود.
موضوعها: فراق و دلتنگی · می و رندی
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز