غزل ۹۱: ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت

ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت
جانم بسوختی و به دل دوست دارمت

تا دامن کفن نکشم زیر پای خاک
باور مکن که دست ز دامن بدارمت

محراب ابرویت بنما تا سحرگهی
دست دعا برآرم و در گردن آرمت

گر بایدم شدن سوی هاروت بابلی
صد گونه جادویی بکنم تا بیارمت

خواهم که پیش میرمت ای بی‌وفا طبیب
بیمار باز پرس که در انتظارمت

صد جوی آب بسته‌ام از دیده بر کنار
بر بوی تخم مهر که در دل بکارمت

خونم بریخت وز غم عشقم خلاص داد
منت پذیر غمزهٔ خنجر گذارمت

می‌گریم و مرادم از این سیل اشک‌بار
تخم محبت است که در دل بکارمت

بارم ده از کرم سوی خود تا به سوز دل
در پای دم‌به‌دم گهر از دیده بارمت

حافظ شراب و شاهد و رندی نه وضع توست
فی‌الجمله می‌کنی و فرو می‌گذارمت

معنی ابیات

  1. ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت / جانم بسوختی و به دل دوست دارمت

    ای که از چشمم دوری، تو را به خدا می‌سپارم؛ جانم را سوزاندی و با همهٔ دل دوستت دارم.

  2. تا دامن کفن نکشم زیر پای خاک / باور مکن که دست ز دامن بدارمت

    تا دامنِ کفن را زیرِ خاک نکشم، باور مکن که دست از دامنت بردارم.

  3. محراب ابرویت بنما تا سحرگهی / دست دعا برآرم و در گردن آرمت

    محرابِ ابرویت را نشانم بده تا سحرگاهی دستِ دعا بردارم و به گردنت بیندازم.

  4. گر بایدم شدن سوی هاروت بابلی / صد گونه جادویی بکنم تا بیارمت

    اگر لازم باشد نزدِ هاروتِ بابلی بروم، صدگونه جادو می‌کنم تا تو را بیاورم.

  5. خواهم که پیش میرمت ای بی‌وفا طبیب / بیمار باز پرس که در انتظارمت

    ای پزشکِ بی‌وفا، می‌خواهم پیشِ تو بمیرم؛ حالِ بیمار را بپرس، که چشم‌به‌راهِ توام.

  6. صد جوی آب بسته‌ام از دیده بر کنار / بر بوی تخم مهر که در دل بکارمت

    از چشمانم صد جوی آب بر کنارم روان کرده‌ام، به امیدِ آنکه بذرِ مهرت را در دل بکارم.

  7. خونم بریخت وز غم عشقم خلاص داد / منت پذیر غمزهٔ خنجر گذارمت

    خونم را ریخت و از غمِ عشق رهایم کرد؛ منت‌پذیرِ غمزهٔ خنجرزنِ توام.

  8. می‌گریم و مرادم از این سیل اشک‌بار / تخم محبت است که در دل بکارمت

    می‌گریم، و مقصودم از این سیلِ اشک، بذرِ محبتی است که می‌خواهم در دلت بکارم.

  9. بارم ده از کرم سوی خود تا به سوز دل / در پای دم‌به‌دم گهر از دیده بارمت

    از سرِ بزرگواری به نزدِ خود راهم بده، تا با سوزِ دل دم‌به‌دم از دیده گوهرِ اشک به پایت بریزم.

  10. حافظ شراب و شاهد و رندی نه وضع توست / فی‌الجمله می‌کنی و فرو می‌گذارمت

    حافظ، شراب و شاهد و رندی شیوهٔ تو نیست؛ با این همه، می‌کنی و من از تو درمی‌گذرم.

تعبیر فال

عزیزی از شما دور است و او را به خدا سپرده‌اید؛ همین سپردن بهترین کار است. دل شما از او برنمی‌گردد و برای بازگشتش هر کاری می‌کنید. اشک و وفاداری شما سرانجام در دل او اثر می‌کند. از او بخواهید حالتان را بپرسد و تا آن روز شکیبا بمانید.

درباره این غزل

از مشهورترین غزل‌های وداع در دیوان، با مطلعِ «ای غایب از نظر به خدا می‌سپارمت». بیتِ چهارم به هاروت اشاره دارد، فرشته‌ای که بنا بر روایت در بابل جادو می‌آموخت، و بیت‌های ششم و هشتم اشک را آبی می‌دانند که بذرِ مهر را در دلِ یار می‌رویاند.

موضوع‌ها: صبر · فراق و دلتنگی · کامیابی و کار · زیبایی · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا