غزل ۳۵۸: غم زمانه که هیچش کران نمیبینم
غم زمانه که هیچش کران نمیبینم
دواش جز می چون ارغوان نمیبینم
به ترک خدمت پیر مغان نخواهم گفت
چرا که مصلحت خود در آن نمیبینم
ز آفتاب قدح ارتفاع عیش بگیر
چرا که طالع وقت آن چنان نمیبینم
نشان اهل خدا عاشقیست، با خود دار
که در مشایخ شهر این نشان نمیبینم
بدین دو دیدهٔ حیران من هزار افسوس
که با دو آینه رویش عیان نمیبینم
قد تو تا بشد از جویبار دیدهٔ من
به جای سرو جز آب روان نمیبینم
در این خمار کسم جرعهای نمیبخشد
ببین که اهل دلی در میان نمیبینم
نشان موی میانش که دل در او بستم
ز من مپرس که خود در میان نمیبینم
من و سفینهٔ حافظ که جز در این دریا
بضاعت سخن درفشان نمیبینم
معنی ابیات
غم زمانه که هیچش کران نمیبینم / دواش جز می چون ارغوان نمیبینم
برای غمِ زمانه که هیچ پایانی برایش نمیبینم، دارویی جز بادهٔ ارغوانی نمیبینم.
به ترک خدمت پیر مغان نخواهم گفت / چرا که مصلحت خود در آن نمیبینم
ترکِ خدمتِ پیرِ مغان را نخواهم گفت، چرا که صلاحِ خود را در آن نمیبینم.
ز آفتاب قدح ارتفاع عیش بگیر / چرا که طالع وقت آن چنان نمیبینم
ارتفاعِ (طالعِ) شادی را از آفتابِ جام بگیر، چرا که طالعِ زمانه را آنچنان نمیبینم.
نشان اهل خدا عاشقیست، با خود دار / که در مشایخ شهر این نشان نمیبینم
نشانِ اهلِ خدا عاشقی است؛ این را به یاد داشته باش، که در پیرانِ شهر این نشان را نمیبینم.
بدین دو دیدهٔ حیران من هزار افسوس / که با دو آینه رویش عیان نمیبینم
هزار افسوس بر این دو دیدهٔ حیرانم، که با دو آینه هم رویش را آشکار نمیبینم.
قد تو تا بشد از جویبار دیدهٔ من / به جای سرو جز آب روان نمیبینم
از وقتی قدِ تو از جویبارِ دیدهام رفت، به جای سرو جز آبِ روان نمیبینم.
در این خمار کسم جرعهای نمیبخشد / ببین که اهل دلی در میان نمیبینم
در این خماری کسی جرعهای به من نمیبخشد؛ ببین که در میان اهلِ دلی نمیبینم.
نشان موی میانش که دل در او بستم / ز من مپرس که خود در میان نمیبینم
از من نشانِ کمرِ باریکِ او را که دل به آن بستم مپرس، که خود را در میان نمیبینم.
من و سفینهٔ حافظ که جز در این دریا / بضاعت سخن درفشان نمیبینم
من و دفترِ (کشتیِ) حافظ؛ که جز در این دریا، سرمایهٔ سخنِ گوهرافشان را نمیبینم.
تعبیر فال
غم روزگار پایانی ندارد و زمانه چندان مساعد نیست؛ خود را با شادیهای کوچک سرپا نگه دارید. از پشتیبان و راهنمای خود جدا نشوید که صلاحتان در آن نیست. نشانهٔ مردان خدا مهر است، نه ادعا. کسی که میخواستید از دیدتان رفته و یاری از کسی نمیبینید. در این حال به سخن نیک و هنر پناه ببرید.
- نیت کلی: غمِ روزگار پایانی ندارد و زمانه چندان مساعد نیست؛ خود را با شادیهای کوچک سرپا نگه دارید.
- عشق: کسی که میخواستید از دیدتان رفته؛ به سخنِ نیک و هنر پناه ببرید تا دل آرام گیرد.
- کار: از پشتیبان و راهنمای خود جدا نشوید که صلاحتان در آن نیست؛ نشانِ مردانِ خدا مهر است، نه ادعا.
- سفر: طالعِ زمانه برای سفرِ دور مساعد نیست؛ آن را به وقتِ دیگر واگذارید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «نمیبینم» که بیتِ چهارمش معیاری روشن به دست میدهد: «نشانِ اهلِ خدا عاشقیست، با خود دار / که در مشایخِ شهر این نشان نمیبینم». بیتِ پایانی، با «سفینهٔ حافظ»، دیوانِ شعر را کشتیای در دریای سخن میداند.
موضوعها: عشق · پند و راهنمایی · می و رندی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز