غزل ۳۶۴: ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم

ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم
هم‌راز عشق و هم‌نفس جام باده‌ایم

بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند
تا کار خود ز ابروی جانان گشاده‌ایم

ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای
ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

پیر مغان ز توبهٔ ما گر ملول شد
گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم

کار از تو می‌رود، مددی ای دلیل راه
کانصاف می‌دهیم و ز راه اوفتاده‌ایم

چون لاله، می مبین و قدح در میان کار
این داغ بین که بر دل خونین نهاده‌ایم

گفتی که «حافظ این همه رنگ و خیال چیست؟!»
نقش غلط مبین که همان لوح ساده‌ایم

معنی ابیات

  1. ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم / هم‌راز عشق و هم‌نفس جام باده‌ایم

    ما بی‌غمانِ مست دل از دست داده‌ایم؛ همرازِ عشق و همدمِ جامِ باده‌ایم.

  2. بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند / تا کار خود ز ابروی جانان گشاده‌ایم

    بر ما بسیار کمانِ سرزنش کشیده‌اند، از وقتی که کارِ خود را با ابروی جانان گشوده‌ایم.

  3. ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای / ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

    ای گل، تو دیشب داغِ بادهٔ صبحگاهی کشیده‌ای؛ ما آن شقایقیم که با داغ زاده شده‌ایم.

  4. پیر مغان ز توبهٔ ما گر ملول شد / گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم

    اگر پیرِ مغان از توبهٔ ما دلگیر شد، بگو باده را صاف کند، که ما برای پوزش ایستاده‌ایم.

  5. کار از تو می‌رود، مددی ای دلیل راه / کانصاف می‌دهیم و ز راه اوفتاده‌ایم

    ای راهنمای راه، کار از دستِ تو برمی‌آید؛ یاری کن، که انصاف می‌دهیم: از راه افتاده‌ایم.

  6. چون لاله، می مبین و قدح در میان کار / این داغ بین که بر دل خونین نهاده‌ایم

    مانندِ لاله، باده و جام را در میانِ کار مبین؛ این داغ را ببین که بر دلِ خونین نهاده‌ایم.

  7. گفتی که «حافظ این همه رنگ و خیال چیست؟!» / نقش غلط مبین که همان لوح ساده‌ایم

    گفتی: حافظ، این‌همه رنگ و خیال چیست؟ نقشِ نادرست را مبین، که ما همان لوحِ ساده‌ایم.

تعبیر فال

راه دل خود را رفته‌اید و برای آن سرزنش بسیار شنیده‌اید، اما این مهر از آغاز با شما بوده و تازه نیست. اگر از راه دور افتاده‌اید، بپذیرید و از راهنما یاری بخواهید؛ او پوزش شما را می‌پذیرد. دیگران تنها ظاهر شما را می‌بینند، نه داغی را که در دل دارید. با همهٔ رنگ‌ها، در درون همان سادگی نخستین را دارید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ایم» که در آن عاشقان خود را با شقایق می‌سنجند: گل تنها دیشب داغ دیده، اما شقایق از روزِ نخست با داغی سیاه در دل زاده شده است؛ یعنی این مهر تازه نیست. بیتِ پایانی، با همهٔ رنگ‌ها و خیال‌ها، درونِ شاعر را «لوحِ ساده» می‌خواند.

موضوع‌ها: عشق · پند و راهنمایی · دل‌شکستگی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا