غزل ۳۶۳: دردم از یار است و درمان نیز هم
دردم از یار است و درمان نیز هم
دل فدای او شد و جان نیز هم
این که میگویند آن خوشتر ز حسن
یار ما این دارد و آن نیز هم
یاد باد آن کاو به قصد خون ما
عهد را بشکست و پیمان نیز هم
دوستان در پرده میگویم سخن
گفته خواهد شد به دستان نیز هم
چون سر آمد دولت شبهای وصل
بگذرد ایام هجران نیز هم
هر دو عالم یک فروغ روی اوست
گفتمت پیدا و پنهان نیز هم
اعتمادی نیست بر کار جهان
بلکه بر گردون گردان نیز هم
عاشق از قاضی نترسد می بیار
بلکه از یرغوی دیوان نیز هم
محتسب داند که حافظ عاشق است
و آصف ملک سلیمان نیز هم
معنی ابیات
دردم از یار است و درمان نیز هم / دل فدای او شد و جان نیز هم
دردم از یار است و درمانم نیز؛ دل فدای او شد و جان نیز.
این که میگویند آن خوشتر ز حسن / یار ما این دارد و آن نیز هم
اینکه میگویند «آن» (لطفی ناگفتنی) خوشتر از زیبایی است، یارِ ما هم این را دارد و هم آن را.
یاد باد آن کاو به قصد خون ما / عهد را بشکست و پیمان نیز هم
یاد باد آن کس که به قصدِ ریختنِ خونِ ما عهد را شکست و پیمان را نیز.
دوستان در پرده میگویم سخن / گفته خواهد شد به دستان نیز هم
دوستان، سخن را در پرده میگویم؛ روزی با داستان و آواز هم گفته خواهد شد.
چون سر آمد دولت شبهای وصل / بگذرد ایام هجران نیز هم
چون دولتِ شبهای وصال به سر آمد، روزهای جدایی نیز خواهد گذشت.
هر دو عالم یک فروغ روی اوست / گفتمت پیدا و پنهان نیز هم
هر دو جهان یک پرتو از روی اوست؛ به تو گفتم، آشکار و پنهان نیز.
اعتمادی نیست بر کار جهان / بلکه بر گردون گردان نیز هم
بر کارِ جهان اعتمادی نیست، بلکه بر آسمانِ گردان نیز.
عاشق از قاضی نترسد می بیار / بلکه از یرغوی دیوان نیز هم
باده بیاور، که عاشق از قاضی نمیترسد، بلکه از بازپرسِ دیوان نیز.
محتسب داند که حافظ عاشق است / و آصف ملک سلیمان نیز هم
محتسب میداند که حافظ عاشق است، و آصفِ کشورِ سلیمان نیز.
تعبیر فال
هم رنج شما از اوست و هم درمانتان؛ پس چاره را نزد خود او بجویید. کسی که دوستش دارید همه خوبیها را با هم دارد، هرچند پیمانشکنی هم کرده است. همانگونه که روزهای خوش گذشت، دوران جدایی نیز خواهد گذشت. به هیچ حالی از دنیا تکیه نکنید. مهر خود را پنهان نکنید و از داوری دیگران نهراسید.
- نیت کلی: هم رنجتان از اوست و هم درمانتان؛ چاره را نزدِ خودِ او بجویید.
- عشق: کسی که دوستش دارید همهٔ خوبیها را با هم دارد، هرچند پیمانشکنی هم کرده است؛ مهرتان را پنهان نکنید.
- کار: به هیچ حالی از دنیا تکیه نکنید و از داوریِ دیگران نهراسید.
- سفر: دورانِ جدایی میگذرد؛ دیدار نزدیک است.
درباره این غزل
غزلی کوتاهبیت با ردیفِ «نیز هم». بیتِ دوم به «آن» اشاره دارد، لطفی ناگفتنی که در ادبِ فارسی از زیبایی برتر دانسته شده، و بیتِ پنجم، «بگذرد ایامِ هجران نیز هم»، دلداریای ساده و ژرف است: همانگونه که خوشی گذشت، رنج هم میگذرد.
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز