غزل ۲۸۹: مجمع خوبی و لطف است عذار چو مهش
مجمع خوبی و لطف است عذار چو مهش
لیکنش مهر و وفا نیست خدایا بدهش
دلبرم شاهد و طفل است و به بازی روزی
بکشد زارم و در شرع نباشد گنهش
من همان به که از او نیک نگه دارم دل
که بد و نیک ندیدهست و ندارد نگهش
بوی شیر از لب همچون شکرش میآید
گرچه خون میچکد از شیوهٔ چشم سیهش
چارده ساله بتی چابک شیرین دارم
که به جان حلقه به گوش است مه چاردهش
از پی آن گل نورسته دل ما یارب
خود کجا شد که ندیدیم در این چند گهش؟
یار دلدار من ار قلب بدین سان شکند
ببرد زود به جانداری خود پادشهش
جان به شکرانه کنم صرف گر آن دانهٔ در
صدف سینهٔ حافظ بود آرامگهش
معنی ابیات
مجمع خوبی و لطف است عذار چو مهش / لیکنش مهر و وفا نیست خدایا بدهش
چهرهٔ ماهگونش مجمعِ خوبی و لطف است، اما مهر و وفا ندارد؛ خدایا، به او ببخش.
دلبرم شاهد و طفل است و به بازی روزی / بکشد زارم و در شرع نباشد گنهش
دلبرم زیبارو و خردسال است و روزی در بازی مرا زار میکشد و در شرع گناهی بر او نیست.
من همان به که از او نیک نگه دارم دل / که بد و نیک ندیدهست و ندارد نگهش
برای من بهتر است که دل را از او نیک نگه دارم، که او بد و نیک ندیده و نگهداریِ دل نمیداند.
بوی شیر از لب همچون شکرش میآید / گرچه خون میچکد از شیوهٔ چشم سیهش
از لبِ شکرینش بوی شیر میآید، هرچند از شیوهٔ چشمِ سیاهش خون میچکد.
چارده ساله بتی چابک شیرین دارم / که به جان حلقه به گوش است مه چاردهش
بتی چابک و شیرین و چهاردهساله دارم که ماهِ شبِ چهارده به جان حلقهبهگوشِ اوست.
از پی آن گل نورسته دل ما یارب / خود کجا شد که ندیدیم در این چند گهش؟
خدایا، دلِ ما در پیِ آن گلِ نورسته کجا رفت که در این چند گاه آن را ندیدیم؟
یار دلدار من ار قلب بدین سان شکند / ببرد زود به جانداری خود پادشهش
اگر یارِ دلدارِ من اینگونه دل بشکند، پادشاه زود او را به نگهبانیِ خود میبرد.
جان به شکرانه کنم صرف گر آن دانهٔ در / صدف سینهٔ حافظ بود آرامگهش
اگر آن دانهٔ مروارید در صدفِ سینهٔ حافظ آرام گیرد، به شکرانه جان را خرج میکنم.
تعبیر فال
دل به کسی بستهاید که زیبا اما خام و بیتجربه است و هنوز قدر مهر و وفا را نمیداند. از او انتظار پختگی نداشته باشید و دل خود را با احتیاط نگه دارید. شاید با گذشت زمان بیاموزد؛ برای او دعا کنید. اگر او آرام و قراری نزد شما بیابد، بزرگترین آرزویتان برآورده شده است.
- نیت کلی: از کسی که هنوز خام و بیتجربه است انتظارِ پختگی نداشته باشید؛ دلِ خود را با احتیاط نگه دارید.
- عشق: دل به کسی بستهاید که زیباست، اما هنوز قدرِ مهر و وفا را نمیداند؛ شاید با گذشتِ زمان بیاموزد، برایش دعا کنید.
- کار: با کسی که تازهکار است صبور باشید و مسئولیتِ سنگین را یکباره به او نسپارید.
- سفر: اگر آرامش و قراری در کنارِ عزیزی بیابید، سفر یا ماندن هر دو خوش است.
درباره این غزل
غزلی که با زبانِ رایجِ شعرِ کهن، معشوق را نوجوانی زیبا و بیتجربه وصف میکند که هنوز «بد و نیک ندیده» و قدرِ وفا را نمیشناسد. بیتِ نخست دعایی کوتاه دارد: خدایا، به او مهر و وفا ببخش. بیتِ پایانی دل را صدفی میداند که آرزو دارد مروارید در آن آرام گیرد.
موضوعها: عشق · صبر · زیبایی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز