غزل ۶۱: صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست
صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست
بیار نفحهای از گیسوی معنبر دوست
به جان او که به شکرانه جان برافشانم
اگر به سوی من آری پیامی از بر دوست
و گر چنان که در آن حضرتت نباشد بار
برای دیده بیاور غباری از در دوست
من گدا و تمنای وصل او هیهات
مگر به خواب ببینم خیال منظر دوست
دل صنوبریام همچو بید لرزان است
ز حسرت قد و بالای چون صنوبر دوست
اگر چه دوست به چیزی نمیخرد ما را
به عالمی نفروشیم مویی از سر دوست
چه باشد ار شود از بند غم دلش آزاد
چو هست حافظ مسکین غلام و چاکر دوست
معنی ابیات
صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست / بیار نفحهای از گیسوی معنبر دوست
ای صبا، اگر گذرت به کشورِ دوست افتاد، بویی از گیسوی عنبرینِ دوست بیاور.
به جان او که به شکرانه جان برافشانم / اگر به سوی من آری پیامی از بر دوست
به جانِ او سوگند، اگر پیامی از نزدِ دوست برایم بیاوری، به شکرانه جان میافشانم.
و گر چنان که در آن حضرتت نباشد بار / برای دیده بیاور غباری از در دوست
و اگر در آن پیشگاه به تو بار ندهند، برای چشمم گردی از درِ دوست بیاور.
من گدا و تمنای وصل او هیهات / مگر به خواب ببینم خیال منظر دوست
من گدا و آرزوی وصالِ او؟ هیهات! مگر در خواب خیالِ چهرهٔ دوست را ببینم.
دل صنوبریام همچو بید لرزان است / ز حسرت قد و بالای چون صنوبر دوست
دلِ صنوبریشکلم از حسرتِ قد و بالای صنوبرمانندِ دوست مانندِ بید لرزان است.
اگر چه دوست به چیزی نمیخرد ما را / به عالمی نفروشیم مویی از سر دوست
هرچند دوست ما را به هیچ نمیخرد، ما یک موی از سرِ دوست را به جهانی نمیفروشیم.
چه باشد ار شود از بند غم دلش آزاد / چو هست حافظ مسکین غلام و چاکر دوست
چه میشود اگر دلش از بندِ غم آزاد شود، وقتی حافظِ بیچاره غلام و خدمتگزارِ دوست است؟
تعبیر فال
چشمبهراه پیامی از کسی هستید که دور است و حتی کوچکترین نشانهای از او شما را شاد میکند. رسیدن به او را دشوار میبینید، اما قدر این دلبستگی را بدانید و آن را به هیچ بهایی نفروشید. فروتنی و وفاداری شما سرانجام گره از دلتان باز میکند.
- نیت کلی: چشمبهراهِ پیامی از کسی هستید که دور است؛ کوچکترین نشانه از او شادتان میکند.
- عشق: رسیدن به او را دشوار میبینید، اما قدرِ این دلبستگی را بدانید و به هیچ بهایی نفروشید.
- کار: فروتنی و وفاداریتان سرانجام گره از دلتان باز میکند.
- سفر: پیامی به سرزمینی دور بفرستید؛ پاسخ میرسد.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «دوست» که سراسر پیامخواهی از صباست. بیتِ ششم، «اگر چه دوست به چیزی نمیخرد ما را / به عالمی نفروشیم مویی از سرِ دوست»، از پرنقلترین بیتهای دیوان در وفاداری است، و بیتِ پنجم با «صنوبر» بازی میکند: دلِ صنوبریشکل از حسرتِ قامتِ صنوبری میلرزد.
موضوعها: عشق · صبر · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز