غزل ۱۱۶: کسی که حسن و خط دوست در نظر دارد

کسی که حسن و خط دوست در نظر دارد
محقق است که او حاصل بصر دارد

چو خامه در ره فرمان او، سر طاعت
نهاده‌ایم مگر او به تیغ بردارد

کسی به وصل تو چون شمع یافت پروانه
که زیر تیغ تو هر دم سری دگر دارد

به پای‌بوس تو دست کسی رسید که او
چو آستانه بدین در، همیشه سر دارد

ز زهد خشک ملولم‌، کجاست بادهٔ ناب‌؟
که بوی باده مدامم دماغ تر دارد

ز باده هیچت اگر نیست، این نه بس که تو را
دمی ز وسوسهٔ عقل بی‌خبر دارد؟

کسی که از ره تقوا قدم برون ننهاد
به عزم میکده اکنون ره سفر دارد

دل‌ شکستهٔ حافظ به خاک خواهد برد
چو لاله، داغ هوایی‌، که بر جگر دارد

معنی ابیات

  1. کسی که حسن و خط دوست در نظر دارد / محقق است که او حاصل بصر دارد

    کسی که زیبایی و خطِ دوست را در نظر دارد، بی‌گمان حاصلِ بینایی را دارد.

  2. چو خامه در ره فرمان او، سر طاعت / نهاده‌ایم مگر او به تیغ بردارد

    مانندِ قلم، در راهِ فرمانِ او سرِ فرمانبرداری نهاده‌ایم، مگر اینکه او با تیغ آن را بردارد.

  3. کسی به وصل تو چون شمع یافت پروانه / که زیر تیغ تو هر دم سری دگر دارد

    تنها کسی مانندِ پروانه به وصلِ شمعِ تو رسید که زیرِ تیغِ تو هر دم سری دیگر دارد.

  4. به پای‌بوس تو دست کسی رسید که او / چو آستانه بدین در، همیشه سر دارد

    دستِ کسی به پابوسِ تو رسید که مانندِ آستانه همیشه سر بر این در دارد.

  5. ز زهد خشک ملولم‌، کجاست بادهٔ ناب‌؟ / که بوی باده مدامم دماغ تر دارد

    از زهدِ خشک ملولم؛ بادهٔ ناب کجاست؟ که بوی باده همیشه ذهنم را تر و تازه نگه می‌دارد.

  6. ز باده هیچت اگر نیست، این نه بس که تو را / دمی ز وسوسهٔ عقل بی‌خبر دارد؟

    اگر از باده هیچ بهره‌ای نداری، آیا این بس نیست که تو را دمی از وسوسهٔ عقل بی‌خبر نگه می‌دارد؟

  7. کسی که از ره تقوا قدم برون ننهاد / به عزم میکده اکنون ره سفر دارد

    کسی که هرگز از راهِ تقوا قدم بیرون ننهاده بود، اکنون آهنگِ سفر به میکده دارد.

  8. دل‌ شکستهٔ حافظ به خاک خواهد برد / چو لاله، داغ هوایی‌، که بر جگر دارد

    دلِ شکستهٔ حافظ داغِ هوایی را که مانندِ لاله بر جگر دارد، با خود به خاک خواهد برد.

تعبیر فال

چشم دل شما به زیبایی باز شده و این خود بهره‌ای بزرگ است. در این راه فرمانبردار و پایدار مانده‌اید؛ همین پایداری شما را به مقصود می‌رساند. از خشکی و سختگیری بر خود خسته‌اید؛ کمی دل را آزاد بگذارید. آرزویی دیرین در دل دارید که تا پایان با شما خواهد ماند.

درباره این غزل

غزلی که بیتِ نخستش ارزشِ نگاهِ زیبابین را می‌ستاید: کسی که زیبایی را می‌بیند، «حاصلِ بصر» را دارد. بیتِ هفتم طنزی آرام دارد: پرهیزگارِ دیرین نیز اکنون «به عزمِ میکده ره سفر دارد».

موضوع‌ها: عشق · صبر · سفر و غربت · دل‌شکستگی · زیبایی · می و رندی · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا