غزل ۲۸۸: کنار آب و پای بید و طبع شعر و یاری خوش

کنار آب و پای بید و طبع شعر و یاری خوش
معاشر دلبری شیرین و ساقی گلعذاری خوش

الا ای دولتی طالع، که قدر وقت می‌دانی
گوارا بادت این عشرت که داری روزگاری خوش

هر آن کس را که در خاطر ز عشق دلبری باریست
سپندی گو بر آتش نه، که دارد کار و باری خوش

عروس طبع را زیور ز فکر بکر می‌بندم
بود کز دست ایامم به دست افتد نگاری خوش

شب صحبت غنیمت دان و داد خوشدلی بستان
که مهتابی دل افروز است و طرف لاله زاری خوش

میی در کاسهٔ چشم است ساقی را بنامیزد
که مستی می‌کند با عقل و می‌بخشد خماری خوش

به غفلت عمر شد حافظ، بیا با ما به میخانه
که شنگولان خوش باشت، بیاموزند کاری خوش

معنی ابیات

  1. کنار آب و پای بید و طبع شعر و یاری خوش / معاشر دلبری شیرین و ساقی گلعذاری خوش

    کنارِ آب، پای بید، طبعِ شعر و یاری خوش؛ همنشینی دلبرِ شیرین و ساقی‌ای گل‌رخسار و خوش.

  2. الا ای دولتی طالع، که قدر وقت می‌دانی / گوارا بادت این عشرت که داری روزگاری خوش

    ای بلندبخت که قدرِ وقت را می‌دانی، این شادی که داری گوارایت باد؛ روزگاری خوش داری.

  3. هر آن کس را که در خاطر ز عشق دلبری باریست / سپندی گو بر آتش نه، که دارد کار و باری خوش

    به هر کس که در دل بارِ عشقِ دلبری دارد بگو اسپندی بر آتش بنهد، که کار و باری خوش دارد.

  4. عروس طبع را زیور ز فکر بکر می‌بندم / بود کز دست ایامم به دست افتد نگاری خوش

    عروسِ طبعِ خود را با اندیشه‌های تازه زیور می‌بندم، شاید از دستِ روزگار نگاری خوش به دستم بیفتد.

  5. شب صحبت غنیمت دان و داد خوشدلی بستان / که مهتابی دل افروز است و طرف لاله زاری خوش

    شبِ همنشینی را غنیمت بدان و دادِ خوش‌دلی را بستان، که مهتابی دل‌افروز است و کنارِ لاله‌زاری خوش.

  6. میی در کاسهٔ چشم است ساقی را بنامیزد / که مستی می‌کند با عقل و می‌بخشد خماری خوش

    ماشاءالله، در کاسهٔ چشمِ ساقی باده‌ای است که با عقل مستی می‌کند و خماری خوش می‌بخشد.

  7. به غفلت عمر شد حافظ، بیا با ما به میخانه / که شنگولان خوش باشت، بیاموزند کاری خوش

    حافظ، عمر به غفلت گذشت؛ با ما به میخانه بیا، تا شنگولانِ خوش‌باش کاری خوش به تو بیاموزند.

تعبیر فال

روزگاری خوش دارید و همه چیز برای شادی فراهم است؛ قدر این وقت را بدانید و از چشم بد در امان باشید. شب‌های همنشینی با دوستان را غنیمت بشمارید. با اندیشهٔ تازه و کار خوب، بخت نیک را به سوی خود بکشانید. عمر را بیش از این به غفلت نگذرانید و شاد زیستن را بیاموزید.

درباره این غزل

غزلی که سراسر وصفِ یک روزِ خوش است، با ردیفِ «خوش»: کنارِ آب، پای بید، شعر و یار. مطلعِ آن از پرنقل‌ترین مطلع‌های حافظ در وصفِ آسودگی است، و بیتِ سوم به رسمِ اسپند دود کردن برای دور کردنِ چشمِ بد از شادی اشاره دارد.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · ازدواج · زیبایی · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا