غزل ۱۷۶: سحرم دولت بیدار به بالین آمد

سحرم دولت بیدار به بالین آمد
گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد

قدحی درکش و سرخوش به تماشا بخرام
تا ببینی که نگارت به چه آیین آمد

مژدگانی بده ای خلوتی نافه‌گشای
که ز صحرای ختن آهوی مشکین آمد

گریه آبی به رخ سوختگان بازآورد
ناله فریادرس عاشق مسکین آمد

مرغ دل باز هوادار کمان‌ابروییست
ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد

ساقیا می بده و غم مخور از دشمن و دوست
که به کام دل ما آن بشد و این آمد

رسم بدعهدی ایام چو دید ابر بهار
گریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد

چون صبا گفتهٔ حافظ بشنید از بلبل
عنبرافشان به تماشای ریاحین آمد

معنی ابیات

  1. سحرم دولت بیدار به بالین آمد / گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد

    سحرگاه بختِ بیدار به بالینم آمد و گفت: برخیز که آن یارِ شیرین از راه رسید.

  2. قدحی درکش و سرخوش به تماشا بخرام / تا ببینی که نگارت به چه آیین آمد

    جامی بنوش و شادمانه به تماشا برو تا ببینی محبوبت با چه شکوه و آیینی آمده است.

  3. مژدگانی بده ای خلوتی نافه‌گشای / که ز صحرای ختن آهوی مشکین آمد

    ای خلوت‌نشینی که عطر می‌پراکنی، مژدگانی بده که آهوی مشکین از صحرای ختن رسید (یارِ خوش‌بو آمد؛ ختن سرزمینِ مشک بود).

  4. گریه آبی به رخ سوختگان بازآورد / ناله فریادرس عاشق مسکین آمد

    گریه آبرو را به چهرهٔ دل‌سوختگان بازگرداند و ناله به فریادِ عاشقِ بیچاره رسید.

  5. مرغ دل باز هوادار کمان‌ابروییست / ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد

    پرندهٔ دل دوباره دل‌بستهٔ زیبارویی کمان‌ابرو شده است؛ ای کبوترِ دل، هشیار باش که شاهین آمد.

  6. ساقیا می بده و غم مخور از دشمن و دوست / که به کام دل ما آن بشد و این آمد

    ساقی، باده بده و غمِ دشمن و دوست را مخور، که به کامِ دلِ ما آن روزگار رفت و این روزگار آمد.

  7. رسم بدعهدی ایام چو دید ابر بهار / گریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد

    ابرِ بهار چون رسمِ پیمان‌شکنیِ روزگار را دید، بر گل‌های سمن و سنبل و نسرین گریست.

  8. چون صبا گفتهٔ حافظ بشنید از بلبل / عنبرافشان به تماشای ریاحین آمد

    بادِ صبا چون شعرِ حافظ را از بلبل شنید، عطرافشان به تماشای گل‌ها آمد.

تعبیر فال

بخت بیدار به سراغ شما آمده و کسی که چشم‌به‌راهش بودید رسیده است؛ برخیزید و به پیشوازش بروید. اشک‌ها و ناله‌های شما اثر کرد. دلتان دوباره گرفتار شده است؛ هشیار باشید. غم دوست و دشمن را نخورید که آنچه می‌خواستید شده است. این فال نیک است.

درباره این غزل

غزلی سراسر مژده و شادی که با تصویرِ سحرگاه و بیدار شدنِ بخت آغاز می‌شود. «خسروِ شیرین» هم وصفِ یارِ شیرین‌کار است و هم یادآورِ داستانِ خسرو و شیرینِ نظامی. ردیفِ «آمد» در هر بیت خبر از رسیدنِ چیزی تازه می‌دهد: یار، آهوی مشکین، فریادرس، روزگارِ خوش.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · کامیابی و کار · زیبایی · آغاز دوباره · وصال

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا