غزل ۳۶۵: عمریست تا به راه غمت رو نهادهایم
عمریست تا به راه غمت رو نهادهایم
روی و ریای خلق به یک سو نهادهایم
طاق و رواق مدرسه و قال و قیل علم
در راه جام و ساقی مه رو نهادهایم
هم جان بدان دو نرگس جادو سپردهایم
هم دل بدان دو سنبل هندو نهادهایم
عمری گذشت تا به امید اشارتی
چشمی بدان دو گوشهٔ ابرو نهادهایم
ما ملک عافیت نه به لشکر گرفتهایم
ما تخت سلطنت نه به بازو نهادهایم
تا سحر چشم یار چه بازی کند که باز
بنیاد بر کرشمهٔ جادو نهادهایم
بی زلف سرکشش سر سودایی از ملال
همچون بنفشه بر سر زانو نهادهایم
در گوشهٔ امید چو نظارگان ماه
چشم طلب بر آن خم ابرو نهادهایم
گفتی که حافظا دل سرگشتهات کجاست؟
در حلقههای آن خم گیسو نهادهایم
معنی ابیات
عمریست تا به راه غمت رو نهادهایم / روی و ریای خلق به یک سو نهادهایم
عمری است که در راهِ غمت رو نهادهایم، و ظاهرسازی و ریای مردم را کنار گذاشتهایم.
طاق و رواق مدرسه و قال و قیل علم / در راه جام و ساقی مه رو نهادهایم
طاق و ایوانِ مدرسه و بحث و جدلِ علم را در راهِ جام و ساقیِ ماهرو نهادهایم.
هم جان بدان دو نرگس جادو سپردهایم / هم دل بدان دو سنبل هندو نهادهایم
هم جان را به آن دو نرگسِ جادو سپردهایم و هم دل را به آن دو سنبلِ سیاه (زلف) نهادهایم.
عمری گذشت تا به امید اشارتی / چشمی بدان دو گوشهٔ ابرو نهادهایم
عمری گذشت که به امیدِ اشارهای، چشم بر آن دو گوشهٔ ابرو نهادهایم.
ما ملک عافیت نه به لشکر گرفتهایم / ما تخت سلطنت نه به بازو نهادهایم
ما کشورِ آسودگی را با لشکر نگرفتهایم، و تختِ پادشاهی را با زورِ بازو بنا نکردهایم.
تا سحر چشم یار چه بازی کند که باز / بنیاد بر کرشمهٔ جادو نهادهایم
تا جادوی چشمِ یار چه بازی کند، که باز بنیادِ کار را بر کرشمهٔ جادو نهادهایم.
بی زلف سرکشش سر سودایی از ملال / همچون بنفشه بر سر زانو نهادهایم
بی زلفِ سرکشِ او، سرِ سوداییِ خود را از دلتنگی مانندِ بنفشه بر سرِ زانو نهادهایم.
در گوشهٔ امید چو نظارگان ماه / چشم طلب بر آن خم ابرو نهادهایم
در گوشهٔ امید، مانندِ تماشاگرانِ ماهِ نو، چشمِ طلب را بر آن خمِ ابرو نهادهایم.
گفتی که حافظا دل سرگشتهات کجاست؟ / در حلقههای آن خم گیسو نهادهایم
گفتی: حافظ، دلِ سرگشتهات کجاست؟ در حلقههای آن خمِ گیسو نهادهایم.
تعبیر فال
سالهاست همه چیز را برای این مهر کنار گذاشتهاید: نام، درس و ظاهرسازی. عمری به امید یک اشاره از او چشم دوختهاید. آرامشی که دارید با زور به دست نیامده، بلکه از دل برخاسته است. اکنون نیز کارتان را بر یک نگاه او بنا کردهاید؛ ببینید چه پیش میآید. در گوشهٔ امید بمانید و چشمبهراه نشانه باشید.
- نیت کلی: سالهاست همهچیز را برای این مهر کنار گذاشتهاید؛ در گوشهٔ امید بمانید.
- عشق: عمری به امیدِ یک اشاره از او چشم دوختهاید؛ اکنون نیز کارتان را بر یک نگاهِ او بنا کردهاید، ببینید چه پیش میآید.
- کار: آرامشی که دارید با زور به دست نیامده و از دل برخاسته است؛ آن را با ستیزه از دست ندهید.
- سفر: چشمبهراهِ نشانهای باشید، سپس راه بیفتید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «نهادهایم» در گذشتن از همهچیز برای عشق: مدرسه و بحثِ علم، ظاهرسازی و حتی آسودگی. بیتِ هشتم تصویری زیبا دارد: عاشق، مانندِ کسانی که در آغازِ ماه چشم به آسمان میدوزند تا هلالِ ماهِ نو را ببینند، چشم به ابروی یار دوخته است.
موضوعها: امید و مژده · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز