غزل ۴۲۵: دامن‌کشان همی شد در شرب زرکشیده

دامن‌کشان همی شد در شرب زرکشیده
صد ماهرو ز رشکش جیب قصب دریده

از تاب آتش می، بر گرد عارضش خوی
چون قطره‌های شبنم بر برگ گل چکیده

لفظی فصیح، شیرین، قدی بلند، چابک
رویی لطیف، زیبا، چشمی، خوش کشیده

یاقوت جان‌فزایش از آب لطف زاده
شمشاد خوش‌خرامش در ناز پروریده

آن لعل دلکشش بین، وآن خندهٔ دل‌آشوب
وآن رفتن خوشش بین، وآن گام آرمیده

آن آهوی سیه‌چشم از دام ما برون شد
یاران چه چاره سازم با این دل رمیده؟

زنهار تا توانی اهل نظر میآزار
دنیا وفا ندارد ای نور هر دو دیده

تا کی کشم عتیبت؟ از چشم دل‌فریبت
روزی کرشمه‌ای کن، ای یار برگزیده!

گر خاطر شریفت رنجیده شد ز حافظ
بازآ که توبه کردیم از گفته و شنیده

بس شکر بازگویم در بندگی خواجه
گر اوفتد به دستم آن میوهٔ رسیده

معنی ابیات

  1. دامن‌کشان همی شد در شرب زرکشیده / صد ماهرو ز رشکش جیب قصب دریده

    با جامهٔ زربفت دامن‌کشان می‌رفت، و صد ماه‌رو از رشکِ او گریبانِ جامهٔ نازکشان را دریدند.

  2. از تاب آتش می، بر گرد عارضش خوی / چون قطره‌های شبنم بر برگ گل چکیده

    از تابِ آتشِ باده، بر گردِ چهره‌اش عرق، مانندِ قطره‌های شبنم بر برگِ گل، چکیده بود.

  3. لفظی فصیح، شیرین، قدی بلند، چابک / رویی لطیف، زیبا، چشمی، خوش کشیده

    سخنی فصیح و شیرین، قامتی بلند و چابک، رویی لطیف و زیبا، چشمی خوش‌کشیده.

  4. یاقوت جان‌فزایش از آب لطف زاده / شمشاد خوش‌خرامش در ناز پروریده

    لبِ یاقوتیِ جان‌افزایش از آبِ لطف زاده شده، و قامتِ شمشادِ خوش‌خرامش در ناز پرورده.

  5. آن لعل دلکشش بین، وآن خندهٔ دل‌آشوب / وآن رفتن خوشش بین، وآن گام آرمیده

    آن لبِ لعلِ دلکش و آن خندهٔ دل‌آشوب را ببین؛ آن رفتنِ خوش و آن گامِ آرام را ببین.

  6. آن آهوی سیه‌چشم از دام ما برون شد / یاران چه چاره سازم با این دل رمیده؟

    آن آهوی سیه‌چشم از دامِ ما بیرون رفت؛ ای یاران، با این دلِ رمیده چه چاره کنم؟

  7. زنهار تا توانی اهل نظر میآزار / دنیا وفا ندارد ای نور هر دو دیده

    زنهار، تا می‌توانی اهلِ نظر را میازار؛ ای نورِ هر دو چشم، دنیا وفا ندارد.

  8. تا کی کشم عتیبت؟ از چشم دل‌فریبت / روزی کرشمه‌ای کن، ای یار برگزیده!

    تا کی سرزنشت را تحمل کنم؟ ای یارِ برگزیده، روزی از چشمِ دلفریبت کرشمه‌ای بنما.

  9. گر خاطر شریفت رنجیده شد ز حافظ / بازآ که توبه کردیم از گفته و شنیده

    اگر خاطرِ شریفت از حافظ رنجید، بازآ، که از گفته و شنیده توبه کردیم.

  10. بس شکر بازگویم در بندگی خواجه / گر اوفتد به دستم آن میوهٔ رسیده

    اگر آن میوهٔ رسیده به دستم بیفتد، در بندگیِ خواجه بسیار شکر می‌گویم.

تعبیر فال

کسی بسیار دل‌انگیز از کنار شما گذشته و از دستتان رفته است، و دلتان بی‌قرار مانده. اگر سخنی یا رفتاری از شما او را رنجانده، پوزش بخواهید و از او بخواهید بازگردد. به او نیز یادآوری می‌شود که دل اهل نظر را نیازارد. امیدوار باشید؛ اگر آنچه می‌خواهید به دستتان برسد، سپاس آن را به جا آورید.

درباره این غزل

غزلی که با وصفی پرجزئیات از یار آغاز می‌شود: جامهٔ زربفت، عرقِ شبنم‌وار، سخنِ فصیح و گامِ آرام. در بیتِ ششم این آهوی سیه‌چشم از دام می‌گریزد، و بیتِ هفتم پندی کلی می‌دهد: «دنیا وفا ندارد». بیتِ نهم پوزشی صمیمی برای بازگرداندنِ یارِ رنجیده است.

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · زیبایی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا