غزل ۲۷: در دیر مغان آمد، یارم قدحی در دست

در دیر مغان آمد، یارم قدحی در دست
مست از می و میخواران از نرگس مستش مست

در نعل سمند او شکل مه نو پیدا
وز قد بلند او بالای صنوبر، پست

آخر به چه گویم هست از خود خبرم، چون نیست
وز بهر چه گویم نیست با وی نظرم، چون هست

شمع دل دمسازم، بنشست چو او برخاست
و افغان ز نظربازان، برخاست چو او بنشست

گر غالیه خوش بو شد، در گیسوی او پیچید
ور وسمه کمانکش گشت، در ابروی او پیوست

بازآی که بازآید عمر شدهٔ حافظ
هرچند که ناید باز، تیری که بشد از شست

معنی ابیات

  1. در دیر مغان آمد، یارم قدحی در دست / مست از می و میخواران از نرگس مستش مست

    یارم با جامی در دست به دیرِ مغان آمد؛ خودش از باده مست بود و باده‌نوشان از چشمِ مستش مست.

  2. در نعل سمند او شکل مه نو پیدا / وز قد بلند او بالای صنوبر، پست

    در نعلِ اسبش شکلِ ماهِ نو پیدا بود، و در برابرِ قدِ بلندش قامتِ صنوبر کوتاه.

  3. آخر به چه گویم هست از خود خبرم، چون نیست / وز بهر چه گویم نیست با وی نظرم، چون هست

    آخر چگونه بگویم از خود خبر دارم، وقتی ندارم؟ و چرا بگویم به او نظر ندارم، وقتی دارم؟

  4. شمع دل دمسازم، بنشست چو او برخاست / و افغان ز نظربازان، برخاست چو او بنشست

    وقتی او برخاست، شمعِ دلِ همدمانم فرونشست (خاموش شد)؛ و وقتی او نشست، فغان از نظربازان برخاست.

  5. گر غالیه خوش بو شد، در گیسوی او پیچید / ور وسمه کمانکش گشت، در ابروی او پیوست

    اگر عطرِ غالیه خوشبو شد، از آن بود که در گیسوی او پیچید؛ و اگر وسمه کمان‌کش شد، از آن بود که به ابروی او پیوست.

  6. بازآی که بازآید عمر شدهٔ حافظ / هرچند که ناید باز، تیری که بشد از شست

    بازآی، که عمرِ رفتهٔ حافظ بازمی‌آید، هرچند تیری که از شست رفت بازنمی‌گردد.

تعبیر فال

دیداری دلخواه شما را از خود بی‌خود کرده است و نمی‌توانید دلبستگی خود را پنهان کنید. آنچه رفته است بازنمی‌گردد، اما امید بازگشتِ کسی که دوستش دارید هست و با آمدنش زندگی دوباره رونق می‌گیرد. بر گذشته افسوس نخورید و چشم‌به‌راه بمانید.

درباره این غزل

غزلی با وزنی پرشتاب که آمدنِ یار به دیرِ مغان را تصویر می‌کند. بیتِ سوم بازیِ ظریفِ «هست» و «نیست» را دارد، و بیتِ پایانی تمثیلی پرآوازه است: با آمدنِ یار عمرِ رفته بازمی‌گردد، «هرچند که ناید باز تیری که بشد از شست».

موضوع‌ها: عشق · امید و مژده · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا