غزل ۲۸: به جان خواجه و حق قدیم و عهد درست
به جان خواجه و حق قدیم و عهد درست
که مونس دم صبحم، دعای دولت توست
سرشک من که ز طوفان نوح دست برد
ز لوح سینه نیارست نقش مهر تو شست
بکن معاملهای، وین دل شکسته بخر
که با شکستگی ارزد به صد هزار درست
زبان مور به آصف دراز گشت و رواست
که خواجه خاتم جم، یاوه کرد و باز نجست
دلا طمع مبر از لطف بینهایت دوست
چو لاف عشق زدی، سر بباز، چابک و چست
به صدق کوش، که خورشید زاید از نفست
که از دروغ سیهروی گشت صبح نخست
شدم ز دست تو شیدای کوه و دشت و هنوز
نمیکنی به ترحم، نطاق سلسله سست
مرنج حافظ و از دلبران حفاظ مجوی
گناه باغ چه باشد چو این گیاه نرست
معنی ابیات
به جان خواجه و حق قدیم و عهد درست / که مونس دم صبحم، دعای دولت توست
به جانِ خواجه و حقِ دیرین و پیمانِ درست سوگند، که همدمِ دمِ صبحم دعای دولتِ توست.
سرشک من که ز طوفان نوح دست برد / ز لوح سینه نیارست نقش مهر تو شست
اشکِ من که از طوفانِ نوح پیشی گرفت، نتوانست نقشِ مهرِ تو را از لوحِ سینه بشوید.
بکن معاملهای، وین دل شکسته بخر / که با شکستگی ارزد به صد هزار درست
معاملهای بکن و این دلِ شکسته را بخر، که با شکستگی به صدهزار «درست» (سکهٔ زرِ سالم) میارزد.
زبان مور به آصف دراز گشت و رواست / که خواجه خاتم جم، یاوه کرد و باز نجست
زبانِ مور در برابرِ آصف دراز شد و رواست، که خواجه انگشتریِ جم را گم کرد و دوباره نجست.
دلا طمع مبر از لطف بینهایت دوست / چو لاف عشق زدی، سر بباز، چابک و چست
ای دل، از لطفِ بینهایتِ دوست طمع مبُر؛ چون لافِ عشق زدی، چابک و چست سر بباز.
به صدق کوش، که خورشید زاید از نفست / که از دروغ سیهروی گشت صبح نخست
به راستی بکوش تا خورشید از نفست زاده شود، که صبحِ نخست (صبحِ کاذب) از دروغ سیهروی شد.
شدم ز دست تو شیدای کوه و دشت و هنوز / نمیکنی به ترحم، نطاق سلسله سست
از دستِ تو شیدای کوه و دشت شدم، و هنوز از سرِ رحم کمربندِ زنجیر را سست نمیکنی.
مرنج حافظ و از دلبران حفاظ مجوی / گناه باغ چه باشد چو این گیاه نرست
حافظ، مرنج و از دلبران وفا مجوی؛ گناهِ باغ چیست، وقتی این گیاه در آن نرویید؟
تعبیر فال
وفاداری و دعای خیر شما برای کسی که دوستش دارید پابرجاست، هرچند او قدر آن را نمیداند. از لطف خدا ناامید نشوید و در راهی که برگزیدهاید با صداقت و بیدرنگ پیش بروید؛ راستی است که کار را روشن میکند. اگر پاسخی که میخواهید نیامد، نرنجید و خود را سرزنش نکنید.
- نیت کلی: وفاداری و دعای خیرتان برای کسی که دوستش دارید پابرجاست.
- عشق: او قدرِ آن را نمیداند؛ اگر پاسخی که میخواهید نیامد، نرنجید و خود را سرزنش نکنید.
- کار: از لطفِ خدا ناامید نشوید و با صداقت و بیدرنگ پیش بروید؛ راستی است که کار را روشن میکند.
- سفر: سفری که با دعای صبحگاهی آغاز شود، روشن است.
درباره این غزل
غزلی در وفا و راستی. بیتِ ششم تصویری ماندگار دارد: «صبحِ کاذب» که پیش از «صبحِ صادق» میدمد و زود تاریک میشود، از دروغ «سیهروی» شد؛ راستی است که خورشید را میزاید. بیتِ سوم با «درست» بازی میکند که هم به معنای سالم است و هم سکهٔ زر.
موضوعها: عشق · امید و مژده · دلشکستگی · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز