غزل ۱۱: ساقی به نور باده برافروز جام ما
ساقی به نور باده برافروز جام ما
مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما
ما در پیاله عکس رخ یار دیدهایم
ای بیخبر ز لذت شرب مدام ما
هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما
چندان بود کرشمه و ناز سهیقدان
کآید به جلوه سرو صنوبرخرام ما
ای باد اگر به گلشن احباب بگذری
زنهار، عرضه ده بر جانان پیام ما
گو نام ما ز یاد به عمدا چه میبری؟
خود آید آن که یاد نیاری ز نام ما
مستی به چشم شاهد دلبند ما خوش است
زآن رو سپردهاند به مستی زمام ما
ترسم که صرفهای نبرد روز بازخواست
نان حلال شیخ ز آب حرام ما
حافظ ز دیده دانهٔ اشکی همیفشان
باشد که مرغ وصل کند قصد دام ما
دریای اخضر فلک و کشتی هلال
هستند غرق نعمت حاجیقوام ما
معنی ابیات
ساقی به نور باده برافروز جام ما / مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما
ساقی، با نورِ باده جامِ ما را روشن کن؛ ای نوازنده، بگو که کارِ جهان به کامِ ما شد.
ما در پیاله عکس رخ یار دیدهایم / ای بیخبر ز لذت شرب مدام ما
ما در پیاله عکسِ روی یار را دیدهایم؛ ای که از لذتِ بادهنوشیِ همیشگیِ ما بیخبری!
هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق / ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما
کسی که دلش به عشق زنده شد هرگز نمیمیرد؛ جاودانگیِ ما در دفترِ جهان ثبت است.
چندان بود کرشمه و ناز سهیقدان / کآید به جلوه سرو صنوبرخرام ما
ناز و کرشمهٔ بلندقامتان تنها تا زمانی است که سروِ خرامانِ ما (یار) به جلوه درآید.
ای باد اگر به گلشن احباب بگذری / زنهار، عرضه ده بر جانان پیام ما
ای باد، اگر به گلشنِ دوستان گذر کردی، زنهار، پیامِ ما را به جانان برسان.
گو نام ما ز یاد به عمدا چه میبری؟ / خود آید آن که یاد نیاری ز نام ما
بگو: چرا عمداً نامِ ما را از یاد میبری؟ خود زمانی میرسد که دیگر نامی از ما به یاد نمیآوری.
مستی به چشم شاهد دلبند ما خوش است / زآن رو سپردهاند به مستی زمام ما
مستی در چشمِ زیباروی دلبندِ ما خوش است؛ از همین رو اختیارِ ما را به مستی سپردهاند.
ترسم که صرفهای نبرد روز بازخواست / نان حلال شیخ ز آب حرام ما
میترسم در روزِ بازخواست، نانِ حلالِ شیخ بر آبِ حرامِ ما (باده) برتریای نیابد.
حافظ ز دیده دانهٔ اشکی همیفشان / باشد که مرغ وصل کند قصد دام ما
حافظ، از دیده دانههای اشک بیفشان؛ شاید مرغِ وصال آهنگِ دامِ ما کند.
دریای اخضر فلک و کشتی هلال / هستند غرق نعمت حاجیقوام ما
دریای سبزِ آسمان و کشتیِ هلالِ ماه، غرقِ نعمتِ حاجی قوامِ ما هستند.
تعبیر فال
روزگار به کام شماست و دلتان به عشق زنده است؛ این فال بسیار نیک است. آنچه با عشق انجام دهید ماندگار خواهد شد. پیام خود را به کسی که دوست دارید برسانید و از فراموش شدن نترسید. با اشک و دعا و امید، وصال نزدیک است و بزرگواری نیز دست شما را خواهد گرفت.
- نیت کلی: بسیار نیک؛ روزگار به کامِ شماست.
- عشق: پیامتان را به کسی که دوست دارید برسانید و از فراموش شدن نترسید؛ عشقِ راستین ماندگار است.
- کار: آنچه با عشق انجام دهید ماندگار میشود، و بزرگواری دستتان را خواهد گرفت.
- سفر: پیامی که برای دوستانِ دور بفرستید پاسخِ خوش میگیرد؛ سفر به نیکی است.
درباره این غزل
بیتِ سومِ این غزل، «هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق»، از پرنقلترین بیتهای حافظ است. غزل با شادیِ کامیافتن آغاز میشود و با ستایشِ حاجی قوامالدین حسن، وزیرِ شیراز و از حامیانِ حافظ، پایان مییابد.
موضوعها: عشق · امید و مژده · زیبایی · وصال
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز