غزل ۱۲: ای فروغ ماه حسن‌، از روی رخشان شما

ای فروغ ماه حسن‌، از روی رخشان شما
آب‌روی خوبی از چاه زنخدان شما

عزم دیدار تو دارد جان بر لب آمده
باز گردد یا برآید؟ چیست فرمان شما؟

کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت
به که نفروشند مستوری به مستان شما

بخت خواب‌آلود ما بیدار خواهد شد مگر
زان که زد بر دیده آبی، روی رخشان شما

با صبا همراه بفرست از رخت گل دسته‌ای
بو که بویی بشنویم از خاک بستان شما

عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم
گرچه جام ما نشد پر می به دوران شما

دل خرابی می‌کند، دلدار را آگه کنید
زینهار ای دوستان‌، جان من و جان شما

کی دهد دست این غرض یا رب که همدستان شوند‌؟
خاطر مجموع ما، زلف پریشان شما

دور دار از خاک و خون دامن، چو بر ما بگذری
کاندر این ره کشته بسیارند، قربان شما

می‌کند حافظ دعایی، بشنو، آمینی بگو
روزی ما باد لعل شکرافشان شما

ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگو
کای سر حق‌ناشناسان گوی چوگان شما

گرچه دوریم از بساط قرب‌، همت دور نیست
بندهٔ شاه شماییم و ثناخوان شما

ای شهنشاه بلند اختر‌، خدا را همتی
تا ببوسم همچو اختر خاک ایوان شما

معنی ابیات

  1. ای فروغ ماه حسن‌، از روی رخشان شما / آب‌روی خوبی از چاه زنخدان شما

    ای که فروغِ ماهِ زیبایی از روی درخشانِ شماست، و آبروی خوبی از چاهِ زنخدانِ شما.

  2. عزم دیدار تو دارد جان بر لب آمده / باز گردد یا برآید؟ چیست فرمان شما؟

    جانِ به لب رسیده آهنگِ دیدارِ تو دارد؛ بازگردد یا برآید؟ فرمانِ شما چیست؟

  3. کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت / به که نفروشند مستوری به مستان شما

    در دورانِ نرگسِ چشمِ تو هیچ‌کس از عافیت بهره‌ای نبرد؛ بهتر است به مستانِ شما پاکدامنی نفروشند.

  4. بخت خواب‌آلود ما بیدار خواهد شد مگر / زان که زد بر دیده آبی، روی رخشان شما

    شاید بختِ خواب‌آلودِ ما بیدار شود، چرا که روی درخشانِ شما آبی بر چشمش زد.

  5. با صبا همراه بفرست از رخت گل دسته‌ای / بو که بویی بشنویم از خاک بستان شما

    همراهِ صبا دسته‌ای گل از رخت بفرست، شاید بویی از خاکِ بوستانِ شما بشنویم.

  6. عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم / گرچه جام ما نشد پر می به دوران شما

    ای ساقیانِ بزمِ جم، عمرتان دراز و کامتان روا باد، هرچند جامِ ما در دورانِ شما پر از باده نشد.

  7. دل خرابی می‌کند، دلدار را آگه کنید / زینهار ای دوستان‌، جان من و جان شما

    دل ویرانی می‌کند؛ دلدار را آگاه کنید؛ زنهار ای دوستان، جانِ من و جانِ شما.

  8. کی دهد دست این غرض یا رب که همدستان شوند‌؟ / خاطر مجموع ما، زلف پریشان شما

    خدایا، کی این آرزو دست می‌دهد که خاطرِ آسودهٔ ما و زلفِ پریشانِ شما همدست شوند؟

  9. دور دار از خاک و خون دامن، چو بر ما بگذری / کاندر این ره کشته بسیارند، قربان شما

    چون بر ما بگذری، دامن را از خاک و خون دور نگه دار، که در این راه کشتهٔ بسیار است، قربانِ شما.

  10. می‌کند حافظ دعایی، بشنو، آمینی بگو / روزی ما باد لعل شکرافشان شما

    حافظ دعایی می‌کند؛ بشنو و آمینی بگو: روزیِ ما لبِ لعلِ شکرافشانِ شما باد.

  11. ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگو / کای سر حق‌ناشناسان گوی چوگان شما

    ای صبا، به ساکنانِ شهرِ یزد از ما بگو: ای که سرِ حق‌ناشناسان گوی چوگانِ شماست،

  12. گرچه دوریم از بساط قرب‌، همت دور نیست / بندهٔ شاه شماییم و ثناخوان شما

    هرچند از بساطِ نزدیکی دوریم، همت دور نیست؛ بندهٔ شاهِ شماییم و ستایشگرِ شما.

  13. ای شهنشاه بلند اختر‌، خدا را همتی / تا ببوسم همچو اختر خاک ایوان شما

    ای شاهنشاهِ بلنداختر، تو را به خدا همتی کن، تا مانندِ ستاره خاکِ ایوانِ شما را ببوسم.

تعبیر فال

از کسی که دوستش دارید یا از بزرگی که به او امید بسته‌اید دور افتاده‌اید و چشم‌انتظار اشاره‌ای از او هستید. بخت خفتهٔ شما در آستانهٔ بیداری است. دوری راه مانع نیست؛ همت و وفاداری خود را نشان دهید و خواسته‌تان را بگویید. دعای شما مستجاب می‌شود و به دیدار می‌رسید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «شما» که بیت‌های پایانی‌اش، به گفتهٔ بسیاری از شارحان، خطاب به شاه یحیی، فرمانروای یزد، است: «ای صبا با ساکنانِ شهرِ یزد از ما بگو». بیتِ هشتم بازی‌ای زیبا دارد: «خاطرِ مجموعِ ما» و «زلفِ پریشانِ شما»، آرامش و پریشانی کنارِ هم.

موضوع‌ها: دوستی و وفا · کامیابی و کار · زیبایی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا