غزل ۴۴۵: تو را که هر چه مراد است در جهان داری
تو را که هر چه مراد است در جهان داری
چه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟
بخواه جان و دل از بنده و روان بستان
که حکم بر سر آزادگان روان داری
میان نداری و دارم عجب که هر ساعت
میان مجمع خوبان کنی میانداری
بیاض روی تو را، نیست نقش درخور از آنک
سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری
بنوش می که سبکروحی و لطیف مدام
علی الخصوص در آن دم که سر گران داری
مکن عتاب از این بیش و جور بر دل ما
مکن هر آن چه توانی که جای آن داری
به اختیارت اگر صد هزار تیر جفاست
به قصد جان من خسته در کمان داری
بکش جفای رقیبان مدام و جور حسود
که سهل باشد اگر یار مهربان داری
به وصل دوست گرت دست میدهد یک دم
برو که هر چه مراد است در جهان داری
چو گل به دامن از این باغ میبری حافظ
چه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟
معنی ابیات
تو را که هر چه مراد است در جهان داری / چه غم ز حال ضعیفان ناتوان داری؟
تو که هر مرادی در جهان داری، از حالِ ضعیفانِ ناتوان چه غم داری؟
بخواه جان و دل از بنده و روان بستان / که حکم بر سر آزادگان روان داری
جان و دل را از بنده بخواه و بیدرنگ بستان، که فرمانت بر سرِ آزادگان روان است.
میان نداری و دارم عجب که هر ساعت / میان مجمع خوبان کنی میانداری
کمر (میان) نداری، و شگفتا که هر ساعت در میانِ جمعِ زیبارویان میانداری و سرکردگی میکنی.
بیاض روی تو را، نیست نقش درخور از آنک / سوادی از خط مشکین بر ارغوان داری
برای سپیدیِ روی تو نقشی درخور نیست، از آن رو که سیاهیای از خطِ مشکین بر چهرهٔ ارغوانی داری.
بنوش می که سبکروحی و لطیف مدام / علی الخصوص در آن دم که سر گران داری
باده بنوش، که سبکروح و همیشه لطیفی، بهویژه آن دم که سرگران باشی.
مکن عتاب از این بیش و جور بر دل ما / مکن هر آن چه توانی که جای آن داری
بیش از این عتاب و ستم بر دلِ ما مکن؛ هرچه میتوانی مکن، هرچند جای آن را داری.
به اختیارت اگر صد هزار تیر جفاست / به قصد جان من خسته در کمان داری
اگر صدهزار تیرِ جفا داری، به اختیارِ توست که به قصدِ جانِ خستهام در کمان بگذاری.
بکش جفای رقیبان مدام و جور حسود / که سهل باشد اگر یار مهربان داری
جفای رقیبان و ستمِ حسود را همیشه تحمل کن، که اگر یارِ مهربان داری آسان است.
به وصل دوست گرت دست میدهد یک دم / برو که هر چه مراد است در جهان داری
اگر یک دم وصالِ دوست دست میدهد، برو، که هر مرادی در جهان داری.
چو گل به دامن از این باغ میبری حافظ / چه غم ز ناله و فریاد باغبان داری؟
حافظ، وقتی مانندِ گل دامنپر از این باغ میبری، از ناله و فریادِ باغبان چه غم داری؟
تعبیر فال
با کسی سروکار دارید که همهچیز دارد و حال ناتوانان را کمتر میفهمد؛ از او بخواهید با شما ملایمتر باشد. سختی رقیبان و حسودان را تحمل کنید؛ اگر دوستی مهربان دارید این رنج آسان است. یک لحظه بودن با او برای شما به همهچیز میارزد. از این راه بهرهای بردهاید؛ به گلایهٔ دیگران اعتنا نکنید.
- نیت کلی: اگر یارِ مهربانی دارید، رنجِ دیگران آسان است.
- عشق: با کسی سروکار دارید که همهچیز دارد و حالِ ناتوانان را کمتر میفهمد؛ از او بخواهید ملایمتر باشد. یک لحظه بودن با او برایتان به همهچیز میارزد.
- کار: سختیِ رقیبان و حسودان را تحمل کنید؛ از این راه بهره بردهاید، به گلایهٔ دیگران اعتنا نکنید.
- سفر: آنچه از این سفر به دست آوردهاید ارزشمند است؛ به گلایهها گوش ندهید.
درباره این غزل
غزلی با ردیفِ «داری» که با گلایه از توانگرِ بیدردی آغاز میشود و به نتیجهای امیدبخش میرسد: «بکش جفای رقیبان مدام و جورِ حسود / که سهل باشد اگر یارِ مهربان داری». بیتِ سوم با «میان» بازی میکند: یار کمر (میان) ندارد، اما در میانِ زیبارویان «میانداری» میکند.
موضوعها: دوستی و وفا · کامیابی و کار · دلشکستگی · زیبایی · وصال · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز