غزل ۷۴: حاصل کارگه کون و مکان این همه نیست

حاصل کارگه کون و مکان این همه نیست
باده پیش آر که اسباب جهان این همه نیست

از دل و جان شرف صحبت جانان غرض است
غرض این است، وگرنه دل و جان این همه نیست

منت سدره و طوبی ز پی سایه مکش
که چو خوش بنگری ای سرو روان، این همه نیست

دولت آن است که بی خون دل آید به کنار
ور نه با سعی و عمل باغ جنان این همه نیست

پنج روزی که در این مرحله مهلت داری
خوش بیاسای زمانی که زمان این همه نیست

بر لب بحر فنا منتظریم ای ساقی
فرصتی دان که ز لب تا به دهان این همه نیست

زاهد ایمن مشو از بازی غیرت، زنهار
که ره از صومعه تا دیر مغان این همه نیست

دردمندی‌ من سوختهٔ زار و نزار
ظاهرا حاجت تقریر و بیان این همه نیست

نام حافظ رقم نیک پذیرفت ولی
پیش رندان رقم سود و زیان این همه نیست

معنی ابیات

  1. حاصل کارگه کون و مکان این همه نیست / باده پیش آر که اسباب جهان این همه نیست

    حاصلِ کارگاهِ هستی این‌همه نیست؛ باده بیاور، که اسبابِ جهان این‌همه نیست.

  2. از دل و جان شرف صحبت جانان غرض است / غرض این است، وگرنه دل و جان این همه نیست

    مقصود از دل و جان، شرفِ همنشینیِ جانان است؛ مقصود این است، وگرنه دل و جان این‌همه نیست.

  3. منت سدره و طوبی ز پی سایه مکش / که چو خوش بنگری ای سرو روان، این همه نیست

    ای سروِ روان، برای سایه منتِ سدره و طوبی (درختانِ بهشت) را مکش، که اگر خوب بنگری، این‌همه نیست.

  4. دولت آن است که بی خون دل آید به کنار / ور نه با سعی و عمل باغ جنان این همه نیست

    دولت آن است که بی‌خونِ دل به دست آید، وگرنه باغِ بهشت هم با کوشش و عمل این‌همه نیست.

  5. پنج روزی که در این مرحله مهلت داری / خوش بیاسای زمانی که زمان این همه نیست

    در این پنج روزی که در این منزل مهلت داری، زمانی خوش بیاسای، که زمان این‌همه نیست.

  6. بر لب بحر فنا منتظریم ای ساقی / فرصتی دان که ز لب تا به دهان این همه نیست

    ای ساقی، بر لبِ دریای نیستی منتظریم؛ فرصت را غنیمت بدان، که از لب تا دهان این‌همه فاصله نیست.

  7. زاهد ایمن مشو از بازی غیرت، زنهار / که ره از صومعه تا دیر مغان این همه نیست

    ای زاهد، زنهار از بازیِ غیرت ایمن مباش، که راه از صومعه تا دیرِ مغان این‌همه نیست.

  8. دردمندی‌ من سوختهٔ زار و نزار / ظاهرا حاجت تقریر و بیان این همه نیست

    دردمندیِ منِ سوختهٔ زار و نزار ظاهراً نیازی به این‌همه شرح و بیان ندارد.

  9. نام حافظ رقم نیک پذیرفت ولی / پیش رندان رقم سود و زیان این همه نیست

    نامِ حافظ به نیکی نوشته شد، اما نزدِ رندان حسابِ سود و زیان این‌همه نیست.

تعبیر فال

آنچه برایش غصه می‌خورید در برابر عمر کوتاه چندان ارزشی ندارد. از دنیا تنها همنشینی با عزیزان می‌ماند؛ قدر آن را بدانید. خود را برای هر چیز زیر بار منت نبرید و به سود و زیان بیش از اندازه نیندیشید. این چند روز فرصت را به آسودگی بگذرانید و به پارسایی خود مغرور نشوید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «این همه نیست» که در هر بیت یکی از ارزش‌های دنیا را کوچک می‌شمارد: اسبابِ جهان، بهشتِ به‌دست‌آمده با کوشش، زمان و حتی نامِ نیک. بیتِ ششم تصویری ژرف دارد: از لب تا دهان، از امروز تا نیستی، فاصله‌ای نیست.

موضوع‌ها: عشق · پند و راهنمایی · دل‌شکستگی · معنویت و عرفان · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا