غزل ۳۴۵: بی تو ای سرو روان، با گل و گلشن چه کنم؟

بی تو ای سرو روان، با گل و گلشن چه کنم؟
زلف سنبل چه کشم عارض سوسن چه کنم؟

آه کز طعنهٔ بدخواه ندیدم رویت
نیست چون آینه‌ام روی ز آهن، چه کنم؟

برو ای ناصح و بر دردکشان خرده مگیر
کارفرمای قدر می‌کند این، من چه کنم؟

برق غیرت چو چنین می‌جهد از مکمن غیب
تو بفرما که من سوخته خرمن چه کنم؟

شاه ترکان چو پسندید و به چاهم انداخت
دستگیر ار نشود لطف تهمتن چه کنم؟

مددی گر به چراغی نکند آتش طور
چارهٔ تیره‌شب وادی ایمن چه کنم؟

حافظا خلدبرین خانهٔ موروث من است
اندر این منزل ویرانه نشیمن چه کنم؟

معنی ابیات

  1. بی تو ای سرو روان، با گل و گلشن چه کنم؟ / زلف سنبل چه کشم عارض سوسن چه کنم؟

    ای سروِ روان، بی تو با گل و گلشن چه کنم؟ زلفِ سنبل را چه ببویم و چهرهٔ سوسن را چه ببینم؟

  2. آه کز طعنهٔ بدخواه ندیدم رویت / نیست چون آینه‌ام روی ز آهن، چه کنم؟

    آه که از طعنهٔ بدخواه رویت را ندیدم؛ چه کنم که رویم مانندِ آینه از آهن نیست؟

  3. برو ای ناصح و بر دردکشان خرده مگیر / کارفرمای قدر می‌کند این، من چه کنم؟

    ای نصیحتگر، برو و بر دُردنوشان خرده مگیر؛ این کار را تقدیر می‌فرماید، من چه کنم؟

  4. برق غیرت چو چنین می‌جهد از مکمن غیب / تو بفرما که من سوخته خرمن چه کنم؟

    وقتی برقِ غیرت این‌چنین از کمینگاهِ غیب می‌جهد، تو بگو که منِ خرمن‌سوخته چه کنم؟

  5. شاه ترکان چو پسندید و به چاهم انداخت / دستگیر ار نشود لطف تهمتن چه کنم؟

    وقتی شاهِ ترکان (افراسیاب) پسندید و مرا، چون بیژن، به چاه انداخت، اگر لطفِ تهمتن (رستم) دستم را نگیرد چه کنم؟

  6. مددی گر به چراغی نکند آتش طور / چارهٔ تیره‌شب وادی ایمن چه کنم؟

    اگر آتشِ طور (که موسی دید) به چراغی یاری نکند، چارهٔ شبِ تیرهٔ وادیِ ایمن را چه کنم؟

  7. حافظا خلدبرین خانهٔ موروث من است / اندر این منزل ویرانه نشیمن چه کنم؟

    حافظ، بهشتِ برین خانهٔ میراثیِ من است؛ در این منزلِ ویرانه چه نشیمنی کنم؟

تعبیر فال

بی کسی که دوستش دارید هیچ زیبایی برایتان معنایی ندارد. بدخواهان میان شما فاصله انداخته‌اند و خود را در تنگنا و بی‌چاره می‌بینید. آنچه بر شما می‌رود بخشی تقدیر است و سرزنش دیگران بیجاست. برای رهایی به یاری کسی نیرومند و جوانمرد نیاز دارید؛ آن را بجویید. جایگاه شما بسیار بالاتر از اینجاست.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «چه کنم» در بی‌چارگیِ عاشق. بیتِ پنجم، مانندِ غزلِ ۴۷۰، به داستانِ بیژن و منیژه در شاهنامه اشاره دارد، و بیتِ ششم به آتشی که موسی در کوهِ طور دید. بیتِ پایانی، «خلدِ برین خانهٔ موروثِ من است»، جای راستینِ انسان را بهشت می‌داند، نه این جهانِ ویران.

موضوع‌ها: عشق · فراق و دلتنگی · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا