غزل ۴۹۰: در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی

در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی
خرقه جایی گرو باده و دفتر جایی

دل که آیینه شاهی‌ست غباری دارد
از خدا می‌طلبم صحبت روشن‌رایی

کرده‌ام توبه به دست صنم باده‌فروش
که دگر می نخورم بی‌ رخ بزم‌آرایی

نرگس ار لاف زد از شیوه چشم تو مرنج
نروند اهل نظر از پی نابینایی

شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان
ورنه پروانه ندارد به سخن، پروایی

جوی‌ها بسته‌ام از دیده به دامان که مگر
در کنارم بنشانند سهی‌بالایی

کشتی باده بیاور که مرا بی‌ رخ دوست
گشت هر گوشه چشم از غم دل، دریایی

سخن غیر مگو با من معشوقه‌پرست
کز وی و جام می‌ام نیست به کس پروایی

این حدیثم چه خوش آمد که سحرگه می‌گفت
بر در میکده‌ای، با دف و نی، ترسایی

«گر مسلمانی از این است که حافظ دارد
آه اگر از پی امروز بود فردایی»

معنی ابیات

  1. در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی / خرقه جایی گرو باده و دفتر جایی

    در همهٔ دیرِ مغان کسی چون من شیدا نیست؛ خرقه‌ام جایی گروِ باده است و دفترم جایی دیگر.

  2. دل که آیینه شاهی‌ست غباری دارد / از خدا می‌طلبم صحبت روشن‌رایی

    دل که آینهٔ شاهی است، غباری دارد؛ از خدا همنشینیِ روشن‌دلی را می‌خواهم.

  3. کرده‌ام توبه به دست صنم باده‌فروش / که دگر می نخورم بی‌ رخ بزم‌آرایی

    به دستِ زیباروی باده‌فروش توبه کرده‌ام که دیگر بی‌روی بزم‌آرایی باده ننوشم.

  4. نرگس ار لاف زد از شیوه چشم تو مرنج / نروند اهل نظر از پی نابینایی

    اگر نرگس از شیوهٔ چشمِ تو لاف زد، مرنج؛ اهلِ نظر در پیِ نابینایی نمی‌روند.

  5. شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان / ورنه پروانه ندارد به سخن، پروایی

    شرحِ این قصه را مگر شمع به زبان آورد، وگرنه پروانه پروای سخن ندارد.

  6. جوی‌ها بسته‌ام از دیده به دامان که مگر / در کنارم بنشانند سهی‌بالایی

    از چشم بر دامنم جوی‌ها روان کرده‌ام، تا مگر سروقامتی را در کنارم بنشانند.

  7. کشتی باده بیاور که مرا بی‌ رخ دوست / گشت هر گوشه چشم از غم دل، دریایی

    کشتیِ باده بیاور، که بی روی دوست هر گوشهٔ چشمم از غمِ دل دریایی شد.

  8. سخن غیر مگو با من معشوقه‌پرست / کز وی و جام می‌ام نیست به کس پروایی

    با منِ معشوقه‌پرست سخنِ دیگری مگو، که جز با او و جامِ باده با کسی کاری ندارم.

  9. این حدیثم چه خوش آمد که سحرگه می‌گفت / بر در میکده‌ای، با دف و نی، ترسایی

    چه خوشم آمد این سخن که سحرگاه ترسایی با دف و نی بر درِ میکده‌ای می‌گفت:

  10. «گر مسلمانی از این است که حافظ دارد / آه اگر از پی امروز بود فردایی»

    «اگر مسلمانی همین است که حافظ دارد، آه اگر پسِ امروز فردایی باشد!»

تعبیر فال

دلتان پراکنده و بی‌قرار است و هر تکه از زندگی‌تان جایی گرو مانده است. غباری بر دل نشسته؛ با کسی روشن‌دل همنشین شوید تا پاک شود. بدون کسی که دوستش دارید هیچ خوشی برایتان معنا ندارد. از دوری او بسیار گریسته‌اید. به سخن دیگران اعتنا ندارید، ولی به فرجام کار خود و ناسازگاری گفتار و رفتارتان بیندیشید.

درباره این غزل

غزلی با بیتِ پایانیِ مشهور و طنزآمیز، که از زبانِ ترسایی بر درِ میکده گفته می‌شود: «گر مسلمانی از این است که حافظ دارد / آه اگر از پیِ امروز بود فردایی». بیتِ چهارم به باوری کهن دربارهٔ نرگس اشاره دارد که آن را نابینا می‌دانستند.

موضوع‌ها: عشق · فراق و دلتنگی · معنویت و عرفان · آغاز دوباره · می و رندی

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا