غزل ۷۸: دیدی که یار، جز سر جور و ستم نداشت

دیدی که یار، جز سر جور و ستم نداشت
بشکست عهد، وز غم ما، هیچ غم نداشت

یا رب مگیرش ارچه دل چون کبوترم
افکند و کشت و عزت صید حرم نداشت

بر من، جفا ز بخت من آمد وگرنه یار
حاشا که رسم لطف و طریق کرم نداشت

با این همه، هر آن‌که نه خواری کشید از او
هر جا که رفت، هیچ کسش محترم نداشت

ساقی بیار باده و با محتسب بگو
انکار ما مکن که چنین جام، جم نداشت

هر راهرو که ره به حریم درش نبرد
مسکین برید وادی و ره در حرم نداشت

«حافظ»! ببر تو گوی فصاحت که مدعی
هیچش هنر نبود و خبر نیز هم نداشت

معنی ابیات

  1. دیدی که یار، جز سر جور و ستم نداشت / بشکست عهد، وز غم ما، هیچ غم نداشت

    دیدی که یار جز سرِ ستم و جفا نداشت؛ پیمان را شکست و از غمِ ما هیچ غمی نداشت.

  2. یا رب مگیرش ارچه دل چون کبوترم / افکند و کشت و عزت صید حرم نداشت

    خدایا، بر او مگیر، هرچند دلِ کبوترمانندم را افکند و کشت و حرمتِ شکارِ حرم را نگه نداشت.

  3. بر من، جفا ز بخت من آمد وگرنه یار / حاشا که رسم لطف و طریق کرم نداشت

    جفا از بختِ من به من رسید، وگرنه حاشا که یار رسمِ لطف و راهِ کرم نداشت.

  4. با این همه، هر آن‌که نه خواری کشید از او / هر جا که رفت، هیچ کسش محترم نداشت

    با این همه، هر کس از او خواری نکشید، به هر جا رفت کسی او را گرامی نداشت.

  5. ساقی بیار باده و با محتسب بگو / انکار ما مکن که چنین جام، جم نداشت

    ساقی، باده بیاور و به محتسب بگو: ما را انکار مکن، که جمشید هم چنین جامی نداشت.

  6. هر راهرو که ره به حریم درش نبرد / مسکین برید وادی و ره در حرم نداشت

    هر رهرو که به حریمِ درِ او راه نبرد، بیچاره بیابان را پیمود و به حرم راه نیافت.

  7. «حافظ»! ببر تو گوی فصاحت که مدعی / هیچش هنر نبود و خبر نیز هم نداشت

    حافظ، تو گوی فصاحت را ببر، که مدعی هیچ هنری نداشت و از آن خبری هم نداشت.

تعبیر فال

از کسی که دوستش داشتید بی‌وفایی و بی‌مهری دیده‌اید و دلتان شکسته است. کینه به دل نگیرید و برایش بد نخواهید؛ این سختی بیشتر از بخت بود تا از بدی او، و تحمل آن شما را آبدیده کرده است. به آنچه دارید دل خوش کنید. در کار و هنر خود از مدعیان پیش هستید.

درباره این غزل

غزلی در بی‌وفاییِ یار، با ردیفِ «نداشت»، که با همهٔ گلایه کینه به دل نمی‌گیرد: «یا رب مگیرش». بیتِ دوم به رسمِ حرمِ مکه اشاره دارد که شکار در آن حرام است، و دلِ عاشق را کبوترِ حرم می‌خواند. بیتِ چهارم نکته‌ای شگفت دارد: خواری کشیدن از یار، مایهٔ عزت است.

موضوع‌ها: عشق · بخت و دگرگونی روزگار · سفر و غربت

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا