غزل ۷۹: کنون که می‌دمد از بوستان، نسیم بهشت

کنون که می‌دمد از بوستان، نسیم بهشت
من و شراب فرح‌بخش و یار حورسرشت

گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز؟
که خیمه، سایهٔ ابر است و بزمگه، لب کشت

چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید
نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت

به می عمارت دل کن که این جهان خراب
بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت

وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد
چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت

مکن به نامه سیاهی ملامت من مست
که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت

قدم دریغ مدار از جنازهٔ حافظ
که گر چه غرق گناه است، می‌رود به بهشت

معنی ابیات

  1. کنون که می‌دمد از بوستان، نسیم بهشت / من و شراب فرح‌بخش و یار حورسرشت

    اکنون که نسیمِ بهشت از بوستان می‌وزد، من هستم و شرابِ شادی‌بخش و یارِ حوری‌سرشت.

  2. گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز؟ / که خیمه، سایهٔ ابر است و بزمگه، لب کشت

    چرا گدا امروز لافِ پادشاهی نزند، وقتی خیمه‌اش سایهٔ ابر است و بزمگاهش کنارِ کشتزار؟

  3. چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید / نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت

    چمن حکایتِ اردیبهشت را می‌گوید؛ عاقل نیست کسی که نسیه را خرید و بهشتِ نقدِ امروز را رها کرد.

  4. به می عمارت دل کن که این جهان خراب / بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت

    دل را با باده آباد کن، که این جهانِ ویران سرِ آن دارد که از خاکِ ما خشت بسازد.

  5. وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد / چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت

    از دشمن وفا مجوی، که شمعِ صومعه را نمی‌توان از چراغِ کنشت روشن کرد.

  6. مکن به نامه سیاهی ملامت من مست / که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت

    مرا مست را به سیاه‌نامگی سرزنش مکن؛ چه کسی آگاه است که تقدیر بر پیشانی‌اش چه نوشته است؟

  7. قدم دریغ مدار از جنازهٔ حافظ / که گر چه غرق گناه است، می‌رود به بهشت

    از تشییعِ جنازهٔ حافظ دریغ مکن، که هرچند غرقِ گناه است، به بهشت می‌رود.

تعبیر فال

هنگام خوشی است و آنچه دارید برای شادمانی بس است؛ خوشیِ امروز را به امید فردا از دست ندهید. دل را آباد نگه دارید که عمر کوتاه است. از دشمن و ناهمدل انتظار وفا نداشته باشید. دیگران را سرزنش نکنید و از سرزنش دیگران نیز نرنجید؛ پایان کار به رحمت خداست.

درباره این غزل

غزلی بهاری با ردیفِ «بهشت»، که بهشتِ نقدِ امروز را بر بهشتِ نسیهٔ فردا ترجیح می‌دهد. بیتِ پایانی، «قدم دریغ مدار از جنازهٔ حافظ / که گرچه غرقِ گناه است می‌رود به بهشت»، از مشهورترین بیت‌های حافظ است؛ بنا بر روایتی مشهور، هنگامِ خاکسپاریِ او از دیوانش فال گرفتند و همین بیت آمد.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دعا و توکل

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا