غزل ۴۶۲: یا مبسما یحاکي درجا من اللآلي

یا مبسما یحاکي درجا من اللآلي
یا رب چه درخور آمد گردش خط هلالی

حالی خیال وصلت خوش می‌دهد فریبم
تا خود چه نقش بازد این صورت خیالی

می ده که گرچه گشتم نامه‌سیاه عالم
نومید کی توان بود از لطف لایزالی

ساقی بیار جامی و از خلوتم برون کش
تا در به در بگردم قلاش و لاابالی

از چار چیز مگذر گر عاقلی و زیرک
امن و شراب بی‌غش، معشوق و جای خالی

چون نیست نقش دوران در هیچ حال ثابت
حافظ مکن شکایت تا می خوریم حالی

صافیست جام خاطر در دور آصف عهد
قم فاسقني رحیقا أصفی من الزلال

الملک قد تباهی من جده و جده
یا رب که جاودان باد این قدر و این معالی

مسندفروز دولت، کان شکوه و شوکت
برهان ملک و ملت بونصر بوالمعالی

معنی ابیات

  1. یا مبسما یحاکي درجا من اللآلي / یا رب چه درخور آمد گردش خط هلالی

    (به عربی:) ای دهانِ خندانی که به صندوقچه‌ای از مروارید می‌مانی؛ خدایا، گردشِ خطِ هلالی گردِ آن چه برازنده آمد.

  2. حالی خیال وصلت خوش می‌دهد فریبم / تا خود چه نقش بازد این صورت خیالی

    اکنون خیالِ وصلت مرا خوش فریب می‌دهد؛ تا این صورتِ خیالی خود چه نقشی ببازد.

  3. می ده که گرچه گشتم نامه‌سیاه عالم / نومید کی توان بود از لطف لایزالی

    باده بده، که هرچند در جهان نامه‌سیاه شدم، کی می‌توان از لطفِ بی‌زوالِ خدا ناامید بود؟

  4. ساقی بیار جامی و از خلوتم برون کش / تا در به در بگردم قلاش و لاابالی

    ساقی، جامی بیاور و مرا از خلوتم بیرون بکش، تا بی‌پروا و رندانه در به در بگردم.

  5. از چار چیز مگذر گر عاقلی و زیرک / امن و شراب بی‌غش، معشوق و جای خالی

    اگر خردمند و زیرکی، از چهار چیز مگذر: امنیت، شرابِ بی‌غش، معشوق و جای خلوت.

  6. چون نیست نقش دوران در هیچ حال ثابت / حافظ مکن شکایت تا می خوریم حالی

    چون نقشِ روزگار در هیچ حالی پایدار نیست، حافظ، شکایت مکن و تا هست، اکنون را دریاب.

  7. صافیست جام خاطر در دور آصف عهد / قم فاسقني رحیقا أصفی من الزلال

    در روزگارِ آصفِ زمان، جامِ خاطر صاف است؛ (به عربی:) برخیز و مرا شرابی صاف‌تر از آبِ زلال بنوشان.

  8. الملک قد تباهی من جده و جده / یا رب که جاودان باد این قدر و این معالی

    (به عربی:) پادشاهی از کوشش و بختِ او به خود بالید؛ خدایا، این قدر و این بلندی جاودان باد.

  9. مسندفروز دولت، کان شکوه و شوکت / برهان ملک و ملت بونصر بوالمعالی

    افروزندهٔ مسندِ دولت، کانِ شکوه و شوکت، برهانِ کشور و دین، بونصر بوالمعالی.

تعبیر فال

اکنون با خیال وصال خوش هستید؛ بنگرید این خیال به کجا می‌انجامد. از گذشتهٔ خود هرچه باشد، از لطف بی‌پایان خدا نومید نشوید. از گوشه‌نشینی بیرون بیایید و آسوده‌تر زندگی کنید. چهار چیز را قدر بدانید: امنیت، خوشی بی‌غش، دوستی دلخواه و جایی آرام. روزگار ثابت نمی‌ماند؛ گله نکنید و از اکنون بهره ببرید.

درباره این غزل

غزلی ملمّع که بیتِ پنجمش بسیار نقل می‌شود: «از چار چیز مگذر گر عاقلی و زیرک / امن و شرابِ بی‌غش، معشوق و جای خالی». سه بیتِ پایانی در ستایشِ ممدوحی با لقبِ «بونصر بوالمعالی» است که شارحان دربارهٔ اینکه کیست هم‌نظر نیستند.

موضوع‌ها: شادی و غنیمت دم · دعا و توکل · ازدواج · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای سهیل قاسمی

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا