غزل ۴۶۱: کتبت قصة شوقی و مدمعی باکی

کتبت قصة شوقی و مدمعی باکی
بیا که بی تو به جان آمدم ز غمناکی

بسا که گفته‌ام از شوق با دو دیدهٔ خود
أیا منازل سلمی فأین سلماک؟

عجیب واقعه‌ای و غریب حادثه‌ای
أنا اصطبرت قتیلا و قاتلی شاکی

که را رسد که کند عیب دامن پاکت؟
که همچو قطره که بر برگ گل چکد پاکی

ز خاک پای تو داد آب، روی لاله و گل
چو کلک صنع رقم زد به آبی و خاکی

صبا عبیرفشان گشت ساقیا برخیز
و هات شمسة کرم مطیب زاکی

دع التکاسل تغنم فقد جری مثل
که زاد راهروان چستی است و چالاکی

اثر نماند ز من، بی شمایلت، آری
أری مآثر محیای من محیاک

ز وصف حسن تو حافظ چگونه نطق زند؟
که همچو صنع خدایی ورای ادراکی

معنی ابیات

  1. کتبت قصة شوقی و مدمعی باکی / بیا که بی تو به جان آمدم ز غمناکی

    «داستانِ شوقم را نوشتم و چشمم گریان بود»؛ بیا، که بی تو از اندوه به جان آمدم.

  2. بسا که گفته‌ام از شوق با دو دیدهٔ خود / أیا منازل سلمی فأین سلماک؟

    بسیار با دو چشمِ خود از شوق گفته‌ام: «ای منزل‌های سلمی، سلمای شما کجاست؟»

  3. عجیب واقعه‌ای و غریب حادثه‌ای / أنا اصطبرت قتیلا و قاتلی شاکی

    ماجرایی شگفت و حادثه‌ای غریب است: «من کشته شدم و صبر کردم، و کُشنده‌ام شاکی است!»

  4. که را رسد که کند عیب دامن پاکت؟ / که همچو قطره که بر برگ گل چکد پاکی

    چه کسی را می‌رسد که دامنِ پاکت را عیب کند؟ که مانندِ قطره‌ای که بر برگِ گل می‌چکد، پاکی.

  5. ز خاک پای تو داد آب، روی لاله و گل / چو کلک صنع رقم زد به آبی و خاکی

    وقتی قلمِ آفرینش با آب و خاک نقش زد، از خاکِ پای تو به چهرهٔ لاله و گل طراوت داد.

  6. صبا عبیرفشان گشت ساقیا برخیز / و هات شمسة کرم مطیب زاکی

    ای ساقی، صبا عطرافشان شد؛ برخیز «و خورشیدِ تاک را بیاور، خوشبو و پاک».

  7. دع التکاسل تغنم فقد جری مثل / که زاد راهروان چستی است و چالاکی

    «تنبلی را رها کن تا بهره ببری، که مثلی رایج است» که توشهٔ رهروان چابکی و چستی است.

  8. اثر نماند ز من، بی شمایلت، آری / أری مآثر محیای من محیاک

    بی چهره‌ات اثری از من نماند؛ آری، «می‌بینم که نشانهٔ زندگیِ من، چهرهٔ توست.»

  9. ز وصف حسن تو حافظ چگونه نطق زند؟ / که همچو صنع خدایی ورای ادراکی

    حافظ چگونه از وصفِ زیباییِ تو سخن بگوید، که مانندِ آفرینشِ خدایی، فراتر از ادراکی؟

تعبیر فال

از دوری کسی به تنگ آمده‌اید و برایش از دلتنگی خود نوشته‌اید. شگفت آنکه شما صبر کرده‌اید و او گله‌مند است. او را پاک و بی‌عیب می‌دانید و زندگی‌تان را به او بسته می‌بینید. تنبلی را کنار بگذارید و چابک باشید؛ کسی که در راه است به تلاش نیاز دارد. از او بخواهید بازگردد.

درباره این غزل

غزلی مُلَمَّع که در هر بیت فارسی و عربی را درهم می‌آمیزد. بیتِ سوم طنزی تلخ دارد: کشته صبر کرده و کُشنده شکایت دارد. بیتِ هفتم مثلی کهن را می‌آورد: «زادِ راهروان چستی است و چالاکی».

موضوع‌ها: فراق و دلتنگی · سفر و غربت · زیبایی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای ارژنگ آقاجری

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا