غزل ۳۲۲: خیال نقش تو در کارگاه دیده کشیدم

خیال نقش تو در کارگاه دیده کشیدم
به صورت تو نگاری ندیدم و نشنیدم

اگرچه در طلبت هم عنان باد شمالم
به گرد سرو خرامان قامتت نرسیدم

امید در شب زلفت به روز عمر نبستم
طمع به دور دهانت ز کام دل ببریدم

به شوق چشمهٔ نوشت چه قطره‌ها که فشاندم
ز لعل باده‌فروشت چه عشوه‌ها که خریدم

ز غمزه بر دل ریشم چه تیرها که گشادی
ز غصه بر سر کویت چه بارها که کشیدم

ز کوی یار بیار ای نسیم صبح غباری
که بوی خون دل ریش از آن تراب شنیدم

گناه چشم سیاه تو بود و گردن دلخواه
که من چو آهوی وحشی ز آدمی برمیدم

چو غنچه بر سرم از کوی او گذشت نسیمی
که پرده بر دل خونین به بوی او بدریدم

به خاک پای تو سوگند و نور دیدهٔ حافظ
که بی رخ تو، فروغ از چراغ دیده ندیدم

معنی ابیات

  1. خیال نقش تو در کارگاه دیده کشیدم / به صورت تو نگاری ندیدم و نشنیدم

    خیالِ نقشِ تو را در کارگاهِ چشم کشیدم؛ نگاری به زیباییِ تو نه دیدم و نه شنیدم.

  2. اگرچه در طلبت هم عنان باد شمالم / به گرد سرو خرامان قامتت نرسیدم

    هرچند در جست‌وجوی تو همراهِ بادِ شمالم، به گردِ سروِ خرامانِ قامتت نرسیدم.

  3. امید در شب زلفت به روز عمر نبستم / طمع به دور دهانت ز کام دل ببریدم

    در شبِ زلفت به روشنیِ روزِ عمر امید نبستم، و از کامِ دل، به دهانِ کوچکِ تو طمع بریدم.

  4. به شوق چشمهٔ نوشت چه قطره‌ها که فشاندم / ز لعل باده‌فروشت چه عشوه‌ها که خریدم

    به شوقِ چشمهٔ نوشینِ لبت چه قطره‌های اشک که افشاندم؛ از لبِ لعلِ باده‌فروشت چه عشوه‌ها که خریدم.

  5. ز غمزه بر دل ریشم چه تیرها که گشادی / ز غصه بر سر کویت چه بارها که کشیدم

    با غمزه چه تیرها که بر دلِ زخمی‌ام گشودی؛ از غصه بر سرِ کویت چه بارها که کشیدم.

  6. ز کوی یار بیار ای نسیم صبح غباری / که بوی خون دل ریش از آن تراب شنیدم

    ای نسیمِ صبح، از کوی یار گردی بیاور، که بوی خونِ دلِ زخمی را از آن خاک شنیدم.

  7. گناه چشم سیاه تو بود و گردن دلخواه / که من چو آهوی وحشی ز آدمی برمیدم

    گناه از چشمِ سیاهِ تو بود و گردنِ دلخواهت، که من مانندِ آهوی وحشی از آدمیان رمیدم.

  8. چو غنچه بر سرم از کوی او گذشت نسیمی / که پرده بر دل خونین به بوی او بدریدم

    مانندِ غنچه، از کوی او نسیمی بر سرم گذشت که به بوی او پرده را بر دلِ خونین دریدم.

  9. به خاک پای تو سوگند و نور دیدهٔ حافظ / که بی رخ تو، فروغ از چراغ دیده ندیدم

    به خاکِ پای تو و نورِ دیدهٔ حافظ سوگند، که بی روی تو هیچ فروغی از چراغِ چشم ندیدم.

تعبیر فال

کسی را در دل دارید که مانندی برایش نمی‌شناسید، ولی با همهٔ کوشش به او نرسیده‌اید و امید چندانی هم ندارید. در این راه بسیار اشک ریخته و سختی کشیده‌اید و از مردم نیز کناره گرفته‌اید. بی او روشنی نمی‌بینید. به نشانه‌ای کوچک از او دلخوش باشید و خود را یکسره از دیگران جدا نکنید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ـیدم» (کشیدم، شنیدم، رسیدم…) که سراسر روایتِ کوشش‌های بی‌حاصلِ عاشق است. بیتِ هفتم تصویری زیبا دارد: چشمِ سیاه و گردنِ یار مانندِ چشم و گردنِ آهوست، و عاشق از عشقِ او چون آهو از مردم رمیده است.

موضوع‌ها: امید و مژده · فراق و دلتنگی · دل‌شکستگی · زیبایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا