غزل ۳۲۱: هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم

هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم
هر گه که یاد روی تو کردم جوان شدم

شکر خدا که هر چه طلب کردم از خدا
بر منتهای همت خود کامران شدم

ای گلبن جوان! بر دولت بخور که من
در سایهٔ تو بلبل باغ جهان شدم

اول ز تحت و فوق وجودم خبر نبود
در مکتب غم تو، چنین نکته‌دان شدم

قسمت حوالتم به خرابات می‌کند
هر چند کاینچنین شدم و آنچنان شدم

آن روز بر دلم در معنی گشوده شد
کز ساکنان درگه پیر مغان شدم

در شاه‌راه دولت سرمد به تخت بخت
با جام می به کام دل دوستان شدم

از آن زمان که فتنهٔ چشمت به من رسید
ایمن ز شر فتنهٔ آخرزمان شدم

من پیر سال و ماه نیم، یار بی‌وفاست
بر من چو عمر می‌گذرد پیر از آن شدم

دوشم نوید داد عنایت که حافظا
بازآ که من به عفو گناهت ضمان شدم

معنی ابیات

  1. هر چند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم / هر گه که یاد روی تو کردم جوان شدم

    هرچند پیر و دل‌خسته و ناتوان شدم، هرگاه یادِ روی تو کردم، جوان شدم.

  2. شکر خدا که هر چه طلب کردم از خدا / بر منتهای همت خود کامران شدم

    شکرِ خدا که هرچه از خدا خواستم، به نهایتِ همتِ خود کامروا شدم.

  3. ای گلبن جوان! بر دولت بخور که من / در سایهٔ تو بلبل باغ جهان شدم

    ای گلبنِ جوان، از دولتت بهره ببر، که من در سایهٔ تو بلبلِ باغِ جهان شدم.

  4. اول ز تحت و فوق وجودم خبر نبود / در مکتب غم تو، چنین نکته‌دان شدم

    نخست از زیر و بالای هستی‌ام خبر نداشتم؛ در مکتبِ غمِ تو چنین نکته‌دان شدم.

  5. قسمت حوالتم به خرابات می‌کند / هر چند کاینچنین شدم و آنچنان شدم

    قسمت مرا به خرابات حواله می‌دهد، هرچند این‌گونه شدم و آن‌گونه شدم.

  6. آن روز بر دلم در معنی گشوده شد / کز ساکنان درگه پیر مغان شدم

    آن روز درِ معنا بر دلم گشوده شد که از ساکنانِ درگاهِ پیرِ مغان شدم.

  7. در شاه‌راه دولت سرمد به تخت بخت / با جام می به کام دل دوستان شدم

    در شاهراهِ دولتِ جاودان، بر تختِ بخت، با جامِ باده به کامِ دلِ دوستان شدم.

  8. از آن زمان که فتنهٔ چشمت به من رسید / ایمن ز شر فتنهٔ آخرزمان شدم

    از آن زمان که فتنهٔ چشمت به من رسید، از شرِ فتنهٔ آخرالزمان ایمن شدم.

  9. من پیر سال و ماه نیم، یار بی‌وفاست / بر من چو عمر می‌گذرد پیر از آن شدم

    من از سال و ماه پیر نیستم؛ یار بی‌وفاست، و عمر که بی او بر من می‌گذرد، از آن پیر شدم.

  10. دوشم نوید داد عنایت که حافظا / بازآ که من به عفو گناهت ضمان شدم

    دیشب عنایت به من نوید داد که: حافظ، بازآ، که من ضامنِ بخششِ گناهت شدم.

تعبیر فال

با همهٔ خستگی، یاد کسی که دوستش دارید شما را جوان و سرزنده می‌کند. آنچه از خدا خواسته بودید برآورده شده و باید سپاسگزار باشید. رنج این مهر شما را دانا و نکته‌سنج کرده است. اگر احساس پیری و فرسودگی می‌کنید، از بی‌مهری است نه از گذر سال‌ها. مژدهٔ بخشش رسیده است؛ بازگردید و آسوده باشید.

درباره این غزل

غزلی امیدبخش با ردیفِ «شدم» که با «هرچند پیر و خسته‌دل و ناتوان شدم / هرگه که یادِ روی تو کردم جوان شدم» آغاز می‌شود. بیتِ نهم نکته‌ای لطیف دارد: پیری از گذرِ سال نیست، از بی‌وفاییِ یار است. بیتِ پایانی نویدِ بخشش است.

موضوع‌ها: عشق · دعا و توکل · کامیابی و کار · آغاز دوباره · می و رندی · وصال · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا