غزل ۳۹۴: ای روی ماهمنظر تو نوبهار حسن
ای روی ماهمنظر تو نوبهار حسن
خال و خط تو مرکز حسن و مدار حسن
در چشم پرخمار تو پنهان فسون سحر
در زلف بیقرار تو پیدا قرار حسن
ماهی نتافت همچو تو از برج نیکویی
سروی نخاست چون قدت از جویبار حسن
خرم شد از ملاحت تو عهد دلبری
فرخ شد از لطافت تو روزگار حسن
از دام زلف و دانهٔ خال تو در جهان
یک مرغ دل نماند نگشته شکار حسن
دائم به لطف دایهٔ طبع از میان جان
میپرورد به ناز، تو را در کنار حسن
گرد لبت بنفشه از آن تازه و تر است
کآب حیات میخورد از جویبار حسن
حافظ طمع برید که بیند نظیر تو
دیار نیست جز رخت اندر دیار حسن
معنی ابیات
ای روی ماهمنظر تو نوبهار حسن / خال و خط تو مرکز حسن و مدار حسن
ای که روی ماهمانندت بهارِ زیبایی است، و خال و خطِ تو مرکز و محورِ زیبایی.
در چشم پرخمار تو پنهان فسون سحر / در زلف بیقرار تو پیدا قرار حسن
در چشمِ خمارِ تو افسونِ جادو پنهان است و در زلفِ بیقرارت آرام و قرارِ زیبایی پیداست.
ماهی نتافت همچو تو از برج نیکویی / سروی نخاست چون قدت از جویبار حسن
هیچ ماهی مانندِ تو از برجِ نیکویی نتابید و هیچ سروی چون قامتِ تو از جویبارِ زیبایی نرویید.
خرم شد از ملاحت تو عهد دلبری / فرخ شد از لطافت تو روزگار حسن
روزگارِ دلبری از نمکینیِ تو خرم شد و دورانِ زیبایی از لطافتِ تو فرخنده گشت.
از دام زلف و دانهٔ خال تو در جهان / یک مرغ دل نماند نگشته شکار حسن
در جهان هیچ پرندهٔ دلی نماند که در دامِ زلف و دانهٔ خالِ تو شکارِ زیبایی نشده باشد.
دائم به لطف دایهٔ طبع از میان جان / میپرورد به ناز، تو را در کنار حسن
دایهٔ طبیعت همواره با لطف و از میانِ جان، تو را با ناز در آغوشِ زیبایی میپرورد.
گرد لبت بنفشه از آن تازه و تر است / کآب حیات میخورد از جویبار حسن
بنفشهٔ گردِ لبت (موی تازهرسته) از آن رو تازه و شاداب است که از جویبارِ زیبایی آبِ حیات مینوشد.
حافظ طمع برید که بیند نظیر تو / دیار نیست جز رخت اندر دیار حسن
حافظ امیدِ دیدنِ همتای تو را برید؛ در سرزمینِ زیبایی جز روی تو هیچکس نیست.
تعبیر فال
دلتان را کسی برده که در چشم شما در زیبایی و لطف همتایی ندارد و بسیاری دیگر نیز شیفتهٔ اویند. از این دلبستگی شادمان باشید، اما بدانید که تنها نیستید. به یافتن مانندی برای او امید نبندید. این فال از شیفتگی کامل میگوید؛ با آن روراست باشید و قدر آنچه دل شما را روشن میکند بدانید.
- نیت کلی: نیک؛ از شیفتگی و شادی میگوید.
- عشق: دلبستهٔ کسی هستید که برایتان بیهمتاست. قدرش را بدانید و بدانید که دیگران هم او را میبینند.
- کار: آنچه دنبالش هستید ارزشمند و کمیاب است؛ به جایگزینهای کمارزشتر قانع نشوید.
- سفر: سفر به جایی زیبا و دلگشا؛ خوشیمن است.
درباره این غزل
ستایشی یکپارچه از زیباییِ یار، با ردیفِ «حسن» در پایانِ هر بیت. برخلافِ بسیاری از غزلهای حافظ، در آن شکایت یا طنز به زاهد و محتسب نیست؛ سراسر وصف است. تصویرهای بهار، ماه، سرو، بنفشه و آبِ حیات همه در خدمتِ یک معنا آمدهاند: یار بیهمتاست.
موضوعها: عشق · دعا و توکل · زیبایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز