غزل ۳۰۸: ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل
ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل
سلسبیلت کرده جان و دل سبیل
سبزپوشان خطت بر گرد لب
همچو مورانند گرد سلسبیل
ناوک چشم تو در هر گوشهای
همچو من افتاده دارد صد قتیل
یا رب این آتش که در جان من است
سرد کن زان سان که کردی بر خلیل
من نمییابم مجال ای دوستان
گرچه دارد او جمالی بس جمیل
پای ما لنگ است و منزل بس دراز
دست ما کوتاه و خرما بر نخیل
حافظ از سرپنجهٔ عشق نگار
همچو مور افتاده شد در پای پیل
شاه عالم را بقا و عز و ناز
باد و هر چیزی که باشد زین قبیل
معنی ابیات
ای رخت چون خلد و لعلت سلسبیل / سلسبیلت کرده جان و دل سبیل
ای که رخسارت چون بهشت است و لبِ لعلت چون چشمهٔ سلسبیل، سلسبیلِ تو جان و دل را وقفِ خود کرده است.
سبزپوشان خطت بر گرد لب / همچو مورانند گرد سلسبیل
سبزپوشانِ خطِ تو (موهای تازهرسته) گردِ لبت، مانندِ مورچگان گردِ چشمهٔ سلسبیلاند.
ناوک چشم تو در هر گوشهای / همچو من افتاده دارد صد قتیل
تیرِ چشمِ تو در هر گوشه صد کشته مانندِ من افتاده دارد.
یا رب این آتش که در جان من است / سرد کن زان سان که کردی بر خلیل
خدایا، این آتش را که در جانِ من است سرد کن، همانگونه که بر ابراهیمِ خلیل سرد کردی.
من نمییابم مجال ای دوستان / گرچه دارد او جمالی بس جمیل
ای دوستان، من فرصتی برای دیدار نمییابم، هرچند او جمالی بسیار زیبا دارد.
پای ما لنگ است و منزل بس دراز / دست ما کوتاه و خرما بر نخیل
پای ما لنگ است و منزل بسیار دور؛ دستِ ما کوتاه است و خرما بر نخل.
حافظ از سرپنجهٔ عشق نگار / همچو مور افتاده شد در پای پیل
حافظ از سرپنجهٔ عشقِ نگار، مانندِ مور زیرِ پای پیل افتاد.
شاه عالم را بقا و عز و ناز / باد و هر چیزی که باشد زین قبیل
پادشاهِ جهان را جاودانگی و عزت و ناز باد، و هر چیزی که از این دست باشد.
تعبیر فال
آنچه دل شما را برده بسیار دلکش است، اما از دسترس شما دور است: توانتان اندک و راه دراز است. در برابر این خواسته خود را ناتوان میبینید. از خدا بخواهید این آتش را بر شما آسان و سرد کند. اکنون هنگام شکیبایی است، نه شتاب؛ در پی فرصت بمانید و توان خود را بیفزایید.
- نیت کلی: آنچه دلتان را برده دلکش است، اما فعلاً از دسترس دور است؛ هنگامِ شکیبایی است، نه شتاب.
- عشق: فرصتِ دیدار نمییابید؛ از خدا بخواهید این آتش را بر شما آسان کند.
- کار: توانتان اندک و راه دراز است؛ در پیِ فرصت بمانید و توانِ خود را بیفزایید.
- سفر: راه دراز است و پای خسته؛ پیش از سفر آماده شوید.
درباره این غزل
غزلی با قافیههای عربیگون: سلسبیل، سبیل، قتیل، خلیل، جمیل، نخیل، پیل. مصراعِ «دستِ ما کوتاه و خرما بر نخیل» مثلی مشهور در زبانِ فارسی شده است. بیتِ چهارم به داستانِ ابراهیم اشاره دارد که آتشِ نمرود بر او سرد و گلستان شد.
موضوعها: عشق · صبر · سفر و غربت · زیبایی · آغاز دوباره · زندگی و روزگار
بشنوید: با صدای فریدون فرحاندوز