غزل ۴۲۷: چراغ روی تو را شمع گشت پروانه

چراغ روی تو را شمع گشت پروانه
مرا ز حال تو با حال خویش پروا، نه

خرد که قید مجانین عشق می‌فرمود
به بوی سنبل زلف تو گشت دیوانه

به بوی زلف تو گر جان به باد رفت‌، چه شد؟
هزار جان گرامی فدای جانانه

من‌ رمیده ز غیرت ز پا فتادم دوش
نگار خویش چو دیدم به دست بیگانه

چه نقش‌ها که برانگیختیم و سود نداشت
فسون ما بر او گشته است افسانه

بر آتش رخ زیبای او به جای سپند
به غیر خال سیاهش که دید به دانه؟

به مژده، جان به صبا داد شمع در نفسی
ز شمع روی تواش چون رسید پروانه

مرا به دور لب دوست هست پیمانی
که بر زبان نبرم جز حدیث پیمانه

حدیث مدرسه و خانقه مگوی که باز
فتاد در سر حافظ هوای میخانه

معنی ابیات

  1. چراغ روی تو را شمع گشت پروانه / مرا ز حال تو با حال خویش پروا، نه

    شمع پروانهٔ چراغِ روی تو شد؛ من از حالِ تو پروای حالِ خود را ندارم.

  2. خرد که قید مجانین عشق می‌فرمود / به بوی سنبل زلف تو گشت دیوانه

    خرد که فرمانِ بستنِ دیوانگانِ عشق را می‌داد، به بوی سنبلِ زلفِ تو دیوانه شد.

  3. به بوی زلف تو گر جان به باد رفت‌، چه شد؟ / هزار جان گرامی فدای جانانه

    اگر به بوی زلفِ تو جان بر باد رفت، چه باک؟ هزار جانِ گرامی فدای جانانه.

  4. من‌ رمیده ز غیرت ز پا فتادم دوش / نگار خویش چو دیدم به دست بیگانه

    من رمیده دیشب از غیرت از پا افتادم، وقتی نگارِ خود را در دستِ بیگانه دیدم.

  5. چه نقش‌ها که برانگیختیم و سود نداشت / فسون ما بر او گشته است افسانه

    چه نقش‌ها که برانگیختیم و سودی نداشت؛ افسونِ ما بر او افسانه شده است.

  6. بر آتش رخ زیبای او به جای سپند / به غیر خال سیاهش که دید به دانه؟

    بر آتشِ رخِ زیبای او، به جای اسپند، چه کسی جز خالِ سیاهش دانه‌ای دید؟

  7. به مژده، جان به صبا داد شمع در نفسی / ز شمع روی تواش چون رسید پروانه

    شمع، به مژدهٔ آنکه پروانه (اجازه‌نامه) از شمعِ روی تو به او رسید، در یک دم جان به صبا سپرد.

  8. مرا به دور لب دوست هست پیمانی / که بر زبان نبرم جز حدیث پیمانه

    من در دورانِ لبِ دوست پیمانی دارم که جز سخنِ پیمانه بر زبان نیاورم.

  9. حدیث مدرسه و خانقه مگوی که باز / فتاد در سر حافظ هوای میخانه

    از مدرسه و خانقاه سخن مگو، که باز هوای میخانه به سرِ حافظ افتاده است.

تعبیر فال

چنان گرفتار مهر شده‌اید که خود را از یاد برده‌اید و عقل نیز کاری از پیش نمی‌برد. دیدن او در کنار دیگری شما را آزرده است. تدبیرهایتان تاکنون اثری نکرده؛ دست از ترفند بردارید. اگر نشانه‌ای از او رسید، بی‌درنگ پاسخ دهید. دل شما به شادی و سادگی میل دارد، نه به بحث و قیل‌وقال؛ همان را دنبال کنید.

درباره این غزل

غزلی با ردیفِ «ـانه» و بازی‌های پیاپی با واژه‌ها: «پروانه» هم حشره است و هم اجازه‌نامه، «پیمان» و «پیمانه» کنارِ هم آمده‌اند، و خالِ سیاه به اسپندی مانند شده که بر آتشِ چهره نشسته است.

موضوع‌ها: عشق · شادی و غنیمت دم · سفر و غربت · زیبایی · آغاز دوباره · می و رندی · زندگی و روزگار

بشنوید: با صدای فریدون فرح‌اندوز

غزل‌های مرتبط

دیوان را بگشا